Ο Ιεράρχης Βασίλειος ανήκει στη χορεία των κορυφαίων αγίων της Ορθόδοξης Εκκλησίας που σφράγισαν την εκκλησιαστική ιστορία με το σπουδαίο έργο τους, αλλά και με τη δύναμη της προσωπικότητάς τους.
Ο Βασίλειος γεννήθηκε το 330 μ.Χ. στην Καισάρεια της Καππαδοκίας από ευκατάστατους, ευσεβείς και ενάρετους Χριστιανούς γονείς. Ο πατέρας του, Βασίλειος και εκείνος, ήταν εκλεκτός διδάσκαλος της ρητορικής και η μητέρα του, Εμμέλεια, καταγόταν από σπουδαία αριστοκρατική οικογένεια.
Οι γονείς του Βασιλείου φρόντισαν για την κατά Θεό αλλά και για την κατά κόσμο μόρφωση και εξέλιξη των παιδιών τους μεταδίδοντάς τους την αγάπη για την πρόοδο και την πίστη.
Ο Βασίλειος υπήρξε σοβαρός και συνετός ως χαρακτήρας. Η μεγάλη αγάπη που είχε για τα γράμματα τον οδήγησε για σπουδές στην Κωνσταντινούπολη, στη Νικομήδεια και στην Αθήνα, όπου διδάχτηκε αστρονομία, γεωμετρία, γραμματική, ιατρική, φιλοσοφία και την τέχνη της ρητορικής.
Κατά τη διάρκεια των σπουδών του στην πόλη των φιλοσόφων, την Αθήνα, γνώρισε τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό και τον Ιουλιανό, ο οποίος έγινε αργότερα ηγέτης της Αυτοκρατορίας.
Ο Βασίλειος σε συνεργασία με τον Γρηγόριο ίδρυσαν μια ομάδα για να διδάξουν τη Χριστιανική πίστη στους ανθρώπους της Αθήνας, «της πόλης των ειδώλων».
Ο Βασίλειος υπήρξε συνεπής ως φοιτητής και τρομερά ασκητικός στη ζωή του εντυπωσιάζοντας ακόμη και τον διδάσκαλό του Εύβουλο, ο οποίος όπως λέγεται ασπάστηκε τη Χριστιανική πίστη.
Το έτος 356 μ.Χ. ο Βασίλειος επέστρεψε στην πατρίδα του και εργάστηκε ως καθηγητής ρητορικής και δικηγόρος και αργότερα, μετά την κοίμηση του αδελφού του Ναυκράτιου, βαπτίστηκε και αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στη Εκκλησία ακολουθώντας τη μοναχική ζωή.
Η αγάπη του Βασιλείου για τον Χριστό τον οδήγησε να ταξιδέψει σε τόπους μακρινούς και να γνωρίσει ανθρώπους του Θεού που θα τον βοηθούσαν στη νέα του ζωή. Ταξίδεψε στην Αίγυπτο, στη Συρία, στη Μ. Ασία και συνομίλησε με αγίους ασκητές που του δίδαξαν τον τρόπο της πραγματικής και σωστής άσκησης.
Αργότερα, αποσύρθηκε μαζί με τον αδελφικό φίλο και συμφοιτητή του Γρηγόριο σε έναν ήσυχο, έρημο αλλά ευλογημένο τόπο του Πόντου, όπου έζησαν εκεί προσευχόμενοι νυχθημερόν, συγγράφοντας λόγους και κείμενα σχετικά με τη μοναχική ζωή.
Το συγγραφικό και πνευματικό έργο του Βασιλείου, όπως και η αγία ασκητική ζωή του, διαδόθηκαν πολύ σύντομα στους ανθρώπους. Η φήμη που απέκτησε ο μοναχός Βασίλειος και η αγάπη του κόσμου ήταν η δύναμη εκείνη που οδήγησε τον καλό Επίσκοπο της Καισαρείας Ευσέβιο να τον καλέσει κοντά του και να τον χειροτονήσει πρεσβύτερο.
Ο Βασίλειος ως πρεσβύτερος της Εκκλησίας εργάστηκε άοκνα και επέδειξε πλούσιο ποιμαντικό, κοινωνικό και φιλανθρωπικό έργο.
Η δράση του ως πραγματικά φιλάνθρωπου και φιλόθεου κληρικού τον κατέστησε ευρύτερα γνωστό στο λαό με αποτέλεσμα την εκλογή του στη θέση του ποιμενάρχη της Καισάρειας το 370 μ.Χ., μετά την κοίμηση του Επισκόπου Ευσεβίου.
Ο Επίσκοπος Καισαρείας Βασίλειος εγκαινίασε μια νέα εποχή για την Εκκλησία πολεμώντας με πάθος την επικίνδυνη αίρεση του Αρείου και χειροτονώντας πολλούς νέους και άξιους κληρικούς.
Το ποιμαντικό και κοινωνικό έργο του Επισκόπου Βασιλείου είναι μοναδικό για την εποχή του. Δημιούργησε την «Βασιλειάδα». Ένα χώρο φιλανθρωπίας, αγάπης και προσφοράς για όλους τους ανθρώπους που περιλάμβανε γηροκομείο, ορφανοτροφείο, σχολές, νοσοκομείο και άλλα πολλά ιδρύματα.
Ο Επίσκοπος Καισαρείας Βασίλειος υπήρξε μέγας θεολόγος και συγγραφέας με τεράστιο συγγραφικό έργο.
Τα κείμενά του είναι εξαιρετικά από κάθε άποψη και χωρίζονται σε δογματικά, ερμηνευτικά, θεολογικά και αποτελούν πολύτιμο θησαυρό για την Εκκλησία.
Ο Βασίλειος εργάστηκε σκληρά με απόλυτη αγάπη και αφοσίωση στον Θεό και τον άνθρωπο. Όμως, η εξαντλητική νηστεία, οι πνευματικοί αγώνες και η όλη εργασία του, κλόνισαν την ήδη εύθραυστη υγεία του.
Ο Μεγάλος Ιεράρχης του Χριστού Βασίλειος παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Θεό το έτος 379 μ.Χ. σε ηλικία 49 ετών.
Αγαπητοί μου.
Ο Επίσκοπος Καισαρείας Βασίλειος υπήρξε σε ολόκληρη τη ζωή του ένας απλός, φτωχός και ταπεινός μοναχός. Η δόξα και οι τιμές του επισκοπικού αξιώματος που έλαβε δεν τον ζάλισαν, ούτε τον έκαναν αλαζόνα και εγωιστή, όπως δυστυχώς συμβαίνει σε πολλούς, γιατί ήταν πραγματικά πνευματικός άνθρωπος.
Ο άγιος Βασίλειος ήταν ένας σπουδαίος κοινωνικός αναμορφωτής. Άνθρωπος της προσφοράς και της πίστης. Ένας πολυμαθής επιστήμων και φωτισμένος Ιεράρχης της Εκκλησίας του Χριστού.
Ο Βασίλειος ανήκει στη χορεία των μεγάλων αγίων Πατέρων της Εκκλησίας που συνέβαλαν καθοριστικά στην ομαλή μετάβαση από τον παλαιό ειδωλολατρικό κόσμο στο νέο Χριστιανικό.
Ο Ιεράρχης Βασίλειος ανήκει στη χορεία εκείνων των μεγάλων εκκλησιαστικών ανδρών που αξιολόγησαν και αξιοποίησαν τα θετικά στοιχεία του αρχαίου κόσμου τα οποία ενέταξαν στη Χριστιανική πίστη.
Ο Βασίλειος ως άριστος Χριστιανός φιλόσοφος χρησιμοποίησε τη φιλοσοφία των αρχαίων Ελλήνων και την πλούσια ελληνική γλώσσα για να εκφράσει την αιώνια αλήθεια του Θεού, του Κυρίου Ιησού Χριστού.
Ο άγιος Βασίλειος δικαίως χαρακτηρίζεται ως «Μέγας» λόγω της τεράστιας πνευματικής, θεολογικής και ποιμαντικής του προσφοράς στην Εκκλησία.
Σήμερα, στην εποχή του συγκρητισμού και της αμφισβήτησης που τα πάντα διακυβεύονται, οφείλουμε να μιμηθούμε το παράδειγμα του Ιεράρχη, του ησυχαστή, του θεολόγου, του Μεγάλου Βασιλείου.
Γιʼ αυτό, ας εφαρμόσουμε έμπρακτα στη ζωή μας τους λόγους και το παράδειγμα του μεγάλου «Οικουμενικού Διδασκάλου και Πατέρα».
Έτσι, θα βρούμε ξανά την πνευματική ισορροπία μας.
Έτσι, θα κρατήσουμε ζωντανή την Ορθόδοξη παράδοσή μας.