Στις 22 Ιουλίου 2025, εορτή της αγίας Μαρκέλλας της Χιοπολίτιδος, συμπληρώθηκαν τριάντα έτη από την χειροτονία του π. Ευσεβίου Πιστολή σε Επίσκοπο και Μητροπολίτη της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου και Ικαρίας.
Μάλιστα, η επέτειος της τριακονταετίας εορτάστηκε στη Σάμο περίπου έναν μήνα νωρίτερα (21-22 Ιουνίου), με αφορμή τον εορτασμό των ονομαστηρίων του Σεπτού Ποιμενάρχη των νησιών μας, εορτασμούς για τους οποίους δημοσιεύθηκαν σχετικές ανταποκρίσεις σε έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Το πλήρωμα της Εκκλησίας της Σάμου, της Ικαρίας και των Φούρνων είχε την ευκαιρία για μια ακόμη φορά να εκφράσει τον σεβασμό, την αγάπη, την ευγνωμοσύνη και την αναγνώριση στο πρόσωπο και το έργο του πνευματικού του πατέρα. Μάλιστα, οι εορτασμοί αυτοί αποτέλεσαν μια εξαιρετική ευκαιρία για απολογισμούς και διαπιστώσεις, για έναν δηλαδή αναστοχασμό που αποτελεί πάντοτε αφετηρία νέων δράσεων και συστηματικών αποτιμήσεων του έργου και της προσφοράς σημαντικών ηγετικών και πνευματικών προσωπικοτήτων.
Τα τριάντα αυτά χρόνια, ο Σεβασμιώτατος κ. Ευσέβιος ανέδειξε, με το σεμνό, συστηματικό, αθόρυβο συχνά, αλλά πάντοτε αποτελεσματικό και καίριο έργο του, τις βασικές πτυχές όχι μόνο της προσωπικότητας, αλλά και της εκκλησιαστικής διακονίας του. Πρωτίστως λειτούργησε ως πνευματικός πατέρας του ποιμνίου του, επιδεικνύοντας μέριμνα για όλες τις πτυχές του βίου των ανθρώπων της επαρχίας του, αλλά και για τους απόδημους των νησιών μας, εντός και εκτός Ελλάδος.
Στάθηκε ως πατέρας πραγματικός στις ανάγκες και τις δυσκολίες τους, χάρηκε με τις χαρές και λυπήθηκε με τις λύπες τους. Αυτή η διάσταση της προσφοράς του, που καταδεικνύεται και από την υλική και εν τοις πράγμασι συμπαράσταση της τοπικής Εκκλησίας στην καθημερινότητα των νησιωτών, θεμελιώνει και την βάση της προσφοράς του στον λαό των νησιών της επαρχίας του.
Παραλλήλως, ο Σεβασμιώτατος κ. Ευσέβιος ανέδειξε και την ουσιαστική φιλογενή πλευρά της διακονίας του: ενδιαφέρθηκε για την επίλυση προβλημάτων των κατοίκων των νησιών μας, ήρθε σε επαφή με κυβερνητικούς παράγοντες, μερίμνησε για βασικά θέματα που απασχόλησαν τις τοπικές κοινωνίες, όπως το μεταναστευτικό, τα ζητήματα της υγείας, της περίθαλψης και της συγκοινωνίας των νησιών μας, αποτελώντας σταθερό παράγοντα προάσπισης των συμφερόντων του ποιμνίου του, σε ακομμάτιστη συνεργασία με τους εκάστοτε πολιτικούς άρχοντες, που εναλλάσσονται διαδοχικά στα αιρετά αξιώματά τους.
Η διπλή αυτή δράση συμπληρώθηκε και από την πλευρά του συνετού οικονόμου και διαχειριστή της εκκλησιαστικής περιουσίας, η οποία κατοχυρώθηκε και εν πολλοίς αξιοποιήθηκε. Οι μοναστηριακές κτηματικές εκτάσεις και τα ακίνητα των ενοριών καταγράφτηκαν συστηματικά, αξιοποιήθηκαν και επισκευάστηκαν με στόχο να προσφέρουν τα μέσα για μια κατά το δυνατόν ανεξάρτητη δράση της Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο, ενώ καταβλήθηκε μέριμνα και για την απόκτηση νέων περιουσιακών στοιχείων.
Δημιουργήθηκε έτσι μια στέρεη βάση, επί της οποίας μπορεί να στηριχθεί, τώρα και στο μέλλον, το έργο της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου και Ικαρίας, με πνεύμα σύνεσης, φροντίδας και περίσκεψης, αλλά και με κόπους και μόχθους διαρκείς, με σειρά νομικών και διοικητικών ενεργειών και πράξεων.
Η τέταρτη πλευρά της προσφοράς του σχετίζεται με τη δράση του ως εκκλησιαστικού ανδρός με πανορθόδοξη προσφορά. Εδώ πρέπει να αναφερθούν τα σχετικά με τη σχέση της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου και Ικαρίας με την Μητέρα Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, τον Πάνσεπτο Οικουμενικό Θρόνο, μια σχέση την οποία ο Σεβασμιώτατος καλλιέργησε συστηματικά και με επίγνωση, με αποκορύφωμα τόσο την Πατριαρχική Επίσκεψη της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου στη Σάμο, το 2006, όσο και τη συμμετοχή του στις Συνάξεις της Ιεραρχίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου, και βέβαια στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδοξίας, το 2016, στο Κολυμπάρι Χανίων της Κρήτης. Επίσης τον τρόπο της συνοδικής λειτουργίας του, όταν καλείται ως Συνοδικός στην Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, πέντε ήδη φορές, τα έτη 2000, 2005, 2011, 2016 και 2022, από τις οποίες το 2011 και το 2022 ως Αντιπρόεδρος της Ιεράς Συνόδου.
Η πέμπτη παράμετρος της προσφοράς του έχει να κάνει με τον τρόπο που λειτουργεί στο πλαίσιο της Εκκλησίας της Ελλάδος. Για παράδειγμα, ως Αντιπρόεδρος της Συνόδου, αναπληρώνοντας τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο Β΄, ο Σεβασμιώτατος έχει, πλην άλλων, προεδρεύσει συνεδριών της Ιεράς Συνόδου, υποδεχθεί τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη και τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Κύπρου και Πάσης Ιουστινιανής κυρό Χρυσόστομο Β΄ στην Ελλάδα και ορκίσει ελληνική κυβέρνηση, το 2011. Επίσης έχει προεδρεύσει πολλών συνοδικών επιτροπών, ενώ ξεχωριστή μνεία πρέπει να γίνει για την εξαιρετικά επιτυχή και παραγωγική θητεία του ως Προέδρου της Εκκλησιαστικής Κεντρικής Υπηρεσίας Οικονομικών (Ε.Κ.Υ.Ο.).
Μία ακόμη διάσταση του έργου του είναι αυτή της αντιμετώπισης έκτακτων προβλημάτων ή ακόμη και φυσικών καταστροφών. Εδώ μπορούν να αναφερθούν τα σχετικά με το μεταναστευτικό πρόβλημα που αντιμετώπισαν τα νησιά μας, και κυρίως η Σάμος, αλλά και της πανδημίας της Covid-19 και των πολλών και ποικίλων βιολογικών, κοινωνικών, οικονομικών και πνευματικών προβλημάτων που προκάλεσε. Επίσης και τα σχετικά με τον καταστρεπτικό σεισμό της 30ής Οκτωβρίου 2020, ο οποίος πέραν της τραγικής και ανεπανόρθωτης απώλειας δύο νέων παιδιών, σημάδεψε πολλές περιουσίες συμπατριωτών μας, μαζί δε προκάλεσε σοβαρές έως και ανεπανόρθωτες ζημιές σε 98 ναούς και 4 μονές του νησιού μας. Σε όλα αυτά, ο Σεβασμιώτατος αποδείχθηκε πραγματικός Πατέρας προσπαθώντας με σύνεση και αποτελεσματικότητα, αθόρυβα και πειστικά, να αντιμετωπίσει έκτακτες καταστάσεις και συνέπειες, να γεφυρώσει χάσματα και να ενώσει τα διεστώτα, με έναν μόνο στόχο, την εξυπηρέτηση του καλώς νοούμενου συμφέροντος και των αναγκών του ποιμνίου που του εμπιστεύθηκε η Εκκλησία.
Αλλά και ως φύλακας της ιστορικής μνήμης και παράδοσης ο Σεβασμιώατος κ. Ευσέβιος επέδειξε έργο σημαντικό και αξιομνημόνευτο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα σχετικά με τον εορτασμό της επετείου των διακοσίων ετών από τη Ναυμαχία της Σάμου (1824-2024), όπως είχε γίνει και στον ανάλογο εορτασμό των εκατό χρόνων από την ένωση της Σάμου με το ελληνικό κράτος (1912-2012).
Ο Σεβασμιώτατος, με την ενεργό και αποτελεσματική παρουσία της Εκκλησίας σε όλους τους εορτασμούς εθνικών επετείων, προσπαθεί να καλλιεργήσει την εθνική μνήμη, να ενισχύσει την ελληνορθόδοξη ταυτότητα και να συμβάλει στην ανάπτυξη αισθήματος ενότητας μεταξύ του ποιμνίου του, τόσο των εδώ, όσο και των αποδήμων. Και αυτό αποτελεί προσφορά πολύτιμη, σε μια εποχή διαίρεσης, αποπροσανατολισμού και γενικής κατευθυνόμενης σύγχυσης, που συχνά καταλήγει στην ουδετεροπατρία και στην αγνωσία της ιστορίας και της παράδοσής μας, των βασικών πυλώνων της ελληνικής μας ταυτότητας.
Η όγδοη διάσταση της τριακονταετούς προσφοράς του σχετίζεται με την στήριξη της έρευνας και μελέτης της τοπικής ιστορίας και παράδοσης των νησιών μας, ως εργαλείου και μέσου διατήρησης της ελληνορθόδοξης ταυτότητας των κατοίκων τους. Μέσω του «Κέντρου Εκκλησιαστικών, Ιστορικών και Πολιτισμικών Μελετών» της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου και Ικαρίας ο Σεβασμιώτατος φροντίζει διαρκώς ώστε να διασωθούν, να καταγραφούν και να μελετηθούν όλα τα στοιχεία που συνθέτουν την ελληνορθόδοξη ταυτότητα του ποιμνίου του, προσφέροντας έτσι μια καίρια, για την εποχή μας, πολιτιστικής και πνευματική αυτοσυνειδησία, ιδίως στους νέους, οι οποίοι στελεχώνουν και πλαισιώνουν κάθε εκδήλωση της τοπικής Εκκλησίας μας. Και βέβαια εδώ πρέπει να αναφερθούν και τα σχετικά με την επισκευή προσκυνημάτων και ναών και την ανακαίνιση και στελέχωση μονών, που συνδυάζουν την πνευματική και εκκλησιαστική αναγέννηση με την στερέωση της πολιτιστικής, πνευματικής και εθνικής ταυτότητας του ποιμνίου του.
Όσα προαναφέρθηκαν αποτελούν τους βασικούς πυλώνες του έργου του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Σάμου και Ικαρίας κ. Ευσεβίου τα τριάντα χρόνια (1995-2025) που βρίσκεται στο πηδάλιο της τοπικής Εκκλησίας. Το ποίμνιό του και τα πνευματικά του τέκνα, οι εγγύς και οι μακράν, γνωρίζουν πολύ καλά τις αγωνίες, τους προβληματισμούς και τις ανύστακτες προσπάθειές του για την βελτίωση των συνθηκών και των όρων ζωής των ανθρώπων στα νησιά μας.
Τους σχεδιασμούς του για την ανακαίνιση ναών και μονών, για την επισκευή και την επαναλειτουργία τους μετά τον σεισμό, αλλά και για την στελέχωση των μοναστηριών και των ενοριών, την πλήρη περιχαράκωση και αξιοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας, τη νουθεσία και τον φρονηματισμό των νέων, την περικράτηση του γήρατος και την εξυπηρέτηση των ποικίλων αναγκών των ανθρώπων. Γνωρίζουν επίσης και το κύρος του στους εκκλησιαστικούς κύκλους, εντός και εκτός της χώρας μας, τον σεβασμό και την αναγνώριση που απολαμβάνει εντός και εκτός Ελλάδος.
Γι’ αυτό και η συμμετοχή στους εορτασμούς της τριακονταετίας του υπήρξε μαζική και ενθουσιώδης, αποδεικνύοντας τον σεβασμό και την αγάπη, την αναγνώριση και την τιμή του ποιμνίου του. Κοινή προσευχή όλων είναι να τον χαρίζει στην Ιερά Μητρόπολη Σάμου και Ικαρίας και στην Ορθόδοξη Εκκλησία γενικότερα ο Κύριος επί έτη πολλά «σώον, έντιμον, υγιά, μακροημερεύοντα και ορθοτομούντα τον λόγον της αληθείας», να είναι τα έτη του θεοβάδιστα, χριστομίμητα και παναγιοσκέπαστα για να ευλογεί και να αγιάζει τους πιστούς «εις μακρότητα ημερών».