Τη θυσία των χιλιάδων σφαγιασθέντων του 1822 τίμησε η Χίος στο καθολικό της ιστορικής ιεράς μονής Αγίου Μηνά, με τον Μητροπολίτη κ. Μάρκο να συνδέει ευθέως το οθωμανικό ολοκαύτωμα με τους σύγχρονους κινδύνους της εθνικής λήθης.
Ο Ιεράρχης προεξήρχε της θείας λειτουργίας και προειδοποίησε για την πολιτισμική αλλοτρίωση, τονίζοντας πως το μαρτύριο των προγόνων αποτελεί τη μοναδική αληθινή τους δόξα.
Οι εκδηλώσεις μνήμης κορυφώθηκαν στο ιερό οστεοφυλάκιο της μονής, παρουσία των τοπικών αρχών και εκπροσώπων των ενόπλων δυνάμεων.
Εκεί τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση μπροστά στα λείψανα των θυμάτων, υπενθυμίζοντας το βαρύ τίμημα που πλήρωσε το νησί κατά τους πρώτους μήνες της Ελληνικής Επανάστασης.
Το ιστορικό χρονικό της τραγωδίας παρουσίασε ο εκπαιδευτικός Αργύριος Στακιάς, περιγράφοντας τη μετάβαση της Χίου από την απόλυτη οικονομική και πνευματική ακμή στην ολοκληρωτική καταστροφή.
Ο ομιλητής ανέλυσε πώς η οθωμανική εκδικητικότητα μετέτρεψε το νησί σε απέραντο νεκροταφείο την άνοιξη του 1822, με τους νεκρούς να ξεπερνούν τις τριάντα χιλιάδες και τους αιχμαλώτους να καταλήγουν στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής.
Το μοναστήρι του Αγίου Μηνά βρέθηκε στο επίκεντρο της αγριότητας, καθώς οι άμαχοι που αναζήτησαν καταφύγιο προτίμησαν τον θάνατο από την αλλαξοπιστία.
Η φρίκη των γεγονότων συγκλόνισε την Ευρώπη και ενεργοποίησε τον διεθνή φιλελληνισμό, αλλάζοντας οριστικά την πορεία του αγώνα σε διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο.
Η ολοκλήρωση της τελετής συνοδεύτηκε από τη διαπίστωση πως η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί τη μοναδική ασπίδα απέναντι στην πνευματική νωθρότητα της σημερινής εποχής.
Η τιμή στους νεκρούς επισφραγίστηκε με την κατάθεση στεφάνων και την ανάκρουση του εθνικού ύμνου υπό τους ήχους της στρατιωτικής μπάντας.
