Ο Συμεών, ο άνθρωπος που υποδέχτηκε το μόλις 40 ημερών βρέφος Ιησού στον ναό  της Ιερουσαλήμ, όταν οι γονείς του πήγαν εκεί για να εκπληρώσουν τις θρησκευτικές τους υποχρεώσεις, περιγράφεται στην “διήγησιν” του Κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου ως «κεχρηματισμένος ὑπὸ τοῦ Πνεύματος τοῦ Ἁγίου, μὴ ἰδεῖν θάνατον πρὶν ἢ ἴδῃ τὸν Χριστὸν Κυρίου» (2:26).  Η πληροφορία αυτή γέννησε έναν θρύλο γύρω από το πρόσωπο του Συμεών, σύμφωνα με τον οποίο, ήταν ένας από τους 72 μεταφραστές, οι οποίοι τον γ´ π.Χ. αιώνα μετέφρασαν στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου την Εβραϊκή Βίβλο στα ελληνικά, και επειδή εξέφρασε την αμφιβολία του για την αξιοπιστία του χωρίου Ησα 7:14, όπου προφητεύεται η εκ παρθένου γέννηση του μεσσία, έλαβε τη θεϊκή υπόσχεση να ζήσει ώσπου να δει την εκπλήρωση της προφητείας.

Στόχος του θρύλου είναι προφανώς να συνδέσει με τρόπο γλαφυρό την εκπόνηση της Μετάφρασης των Εβδομήκοντα (Ο΄), η οποία διευκόλυνε σε πολύ μεγάλο βαθμό τη διάδοση της χριστιανικής πίστης σε ολόκληρο τον ελληνορωμαϊκό κόσμο, με την πρόνοια του Θεού και το σχέδιο της θείας οικονομίας. Καθώς όμως κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας είναι ο δίκαιος Συμεών, ο οποίος βρίσκεται στο μεταίχμιο δύο κόσμων, ο θρύλος περιγράφει με επίσης παραστατικό τρόπο το πέρασμα από τον παλιό Ισραήλ στον νέο, την Εκκλησία, η οποία καθίσταται πλέον ο πραγματικός κληρονόμος των επαγγελιών του Θεού. Αν το πρώτο ανάγνωσμα του Εσπερινού της γιορτής Υπαπαντής έχει ως θέμα την υποχρέωση των Ισραηλιτών να υπενθυμίζουν στα παιδιά τους τη σημασία των γεγονότων της εξόδου από την Αίγυπτο για την ίδια τη συγκρότησή τους ως λαού του Θεού (Εξο 13:14-26), το προερχόμενο από το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα τρίτο ανάγνωσμα αναφέρεται στην αποτυχία του Ισραήλ να ανταποκριθεί στον ρόλο του αυτόν και προαναγγέλλει την αλλαγή του σχεδίου του Θεού· ο παραδοσιακός εχθρός του Ισραήλ, η Αίγυπτος, γίνεται αποδέκτης της λυτρωτικής επέμβασης του Θεού στην Ιστορία.

Η περικοπή προέρχεται από την ενότητα των κεφαλαίων 13 – 23, που αποτελεί μια συλλογή προρρήσεων και λόγων του προφήτη κατά διάφορων λαών της περιοχής. Ο σκοπός των λόγων αυτών, οι περισσότεροι από τους οποίους παρατίθενται σε ποιητική μορφή, δεν είναι πάντοτε προφανής, αλλά φαίνεται αρκετά πιθανό ότι εκφωνήθηκαν σε διάφορες περιστάσεις, ίσως στο πλαίσιο κάποιας θρησκευτικής τελετής, προκειμένου να ενθαρρύνουν τους χειμαζόμενους Ιουδαίους από την απειλητική γι’ αυτούς ρευστή πολιτική κατάσταση της ευρύτερης περιοχής κατά τον η΄ π.Χ. αιώνα.

Η σχετική με την Αίγυπτο προφητεία αρχίζει με την περιγραφή μιας αιφνίδιας επέμβασης του Θεού στη χώρα: «Επιβαίνει ο Κύριος πάνω σε νέφος γρήγορο και θα φτάσει στην Αίγυπτο. Τα είδωλά της θα σειστούν μπροστά του, οι Αιγύπτιοι θα λιποψυχήσουν» (19:1). Η επέμβαση του Θεού θα επιφέρει μεταξύ άλλων σύγχυση στην πολιτική ζωή της Αιγύπτου με αποτέλεσμα το ξέσπασμα ενός εμφυλίου πολέμου ανάμεσα σε φατρίες ανταγωνιστών που διεκδικούσαν την εξουσία και την επιβολή μιας σκληρής διακυβέρνησης: «Θα παραδώσω την Αίγυπτο στην εξουσία δυναστών σκληρών, και βασιλιάδες άτεγκτοι θα τους εξουσιάσουν» βεβαιώνει ο Θεός με το στόμα του προφήτη (19:4). Ακολουθεί μια δεύτερη ενότητα (19:5-10), όπου απαριθμούνται οι καταστροφές που θα συμβούν στον ποταμό Νείλο και η απελπιστική κατάσταση όσων εξαρτώνται οικονομικά από αυτόν, ενώ η τρίτη ενότητα (19:11-15) αναφέρεται στην άφρονα όσο και ολέθρια για τη χώρα πολιτική των ηγετικών τάξεων της Αιγύπτου: «Θα φανούν ανόητοι οι άρχοντες της Τάνεως· ανόητες θ’ αποδειχθούν οι αποφάσεις των σοφών συμβούλων του βασιλιά» (19:11). Όλη αυτή η κατάσταση θα οδηγήσει τελικά σε μια νέα εποχή για την Αίγυπτο, κατά την οποία «γνωστὸς ἔσται Κύριος τοῖς Αἰγυπτίοις, καὶ γνώσονται οἱ Αἰγύπτιοι τὸν Κύριον ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ» (19:21). Η νέα αυτή εποχή περιγράφεται στην τελευταία ενότητα της προφητείας (19:16-25) με ιδιαίτερα ζωντανές εικόνες. Χαρακτηριστικό της έντασης της περιγραφής είναι ότι η φράση «ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ» επαναλαμβάνεται πέντε φορές στην ενότητα.

Η εποχή της δράσης του προφήτη Ησαΐα συμπίπτει με μια ιδιαίτερα κρίσιμη για την επιβίωση του μικρού βασιλείου του Ιούδα περίοδο. Η συνεχιζόμενη επεκτατική πολιτική των Ασσυρίων προς τα δυτικά απειλεί τα κράτη της περιοχής, οπότε ο βασιλιάς της Ιερουσαλήμ Άχαζ (736 – 725 π.Χ) αποφασίζει να καταστήσει τη χώρα του φόρου υποτελή στους Ασσυρίους προκειμένου να αποφύγει την καταστροφή. Στην επιλογή αυτή του Άχαζ ο Ησαΐας αντέδρασε εντονότατα, καθώς διαβλέπει τις ολέθριες συνέπειές της στην πολιτισμική και θρησκευτική ζωή της χώρας, αλλά δεν εισακούστηκε. Παράλληλα εντείνεται και η ανάμιξη της Αιγύπτου στην περιοχή, η οποία επιχειρεί να υποκινήσει, ιδιαίτερα κατά την περίοδο του βασιλιά Εζεκία (725 – 697 π.Χ.), εξεγέρσεις κατά των Ασσυρίων. Φαίνεται, κατά συνέπεια, πολύ πιθανό ότι ο Ησαΐας επιχειρεί με τη συγκεκριμένη προφητεία του να αποτρέψει το ενδεχόμενο μιας συμμαχίας του βασιλείου του Ιούδα με την Αίγυπτο, επισημαίνοντας την άσχημη οικονομική (ιθ΄ 5-10) και πολιτική (ιθ΄ 11-15) κατάσταση της Αιγύπτου, από την οποία τίποτε καλό δεν μπορεί να αναμένεται.

Στρεφόμενος όμως ο προφήτης κατά της Αιγύπτου, απευθύνει και μια προειδοποίηση τόσο προς τους ακροατές του όσο και προς τους χριστιανούς αναγνώστες του σήμερα. Βιώνοντας ο Ιουδαϊκός λαός μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση εξαιτίας της εξωτερικής απειλής χάνει τον προσανατολισμό του και κυρίως την εμπιστοσύνη του στον Θεό. Τώρα πλέον στηρίζει την εμπιστοσύνη του στις συμμαχίες και φτάνει στο σημείο να αποζητά στήριξη ακόμα και στην Αίγυπτο από την οποία ο ίδιος ο Θεός τον είχε απελευθερώσει. Έτσι, δεν είναι τυχαίο ότι από την εποχή αυτή ο Θεός δεν αποκαλεί πλέον τον Ισραήλ «ὁ λαός μου» αλλά «ὁ λαὸς οὗτος» (Ησα 6:9,10· 8:6). Η αποτυχία όμως του Ισραήλ να ανταποκριθεί στους στόχους της εκλογής του δεν σημαίνει και ματαίωση του σχεδίου του Θεού για τον κόσμο. Χάνοντας ο Ισραήλ την εμπιστοσύνη του στον Θεό εξομοιώνεται πλέον με τους άλλους λαούς, έτσι το σχέδιο του Θεού μπαίνει σε μια νέα φάση, και με αυτή την πληροφορία – προειδοποίηση ολοκληρώνεται η προφητεία. Τώρα πλέον, «όταν οι Αιγύπτιοι θα επικαλεστούν τον Κύριο να τους απαλλάξει από τους καταπιεστές τους, ο Κύριος θα τους στείλει έναν απελευθερωτή, ο οποίος θα τους υπερασπιστεί και θα τους σώσει. Έτσι, ο Κύριος θα αποκαλυφθεί στους Αιγυπτίους και οι Αιγύπτιοι θ’ αναγνωρίσουν τον Κύριο εκείνη την ημέρα· θα προσφέρουν θυσίες στον Κύριο, θα κάνουν τάματα σ’ αυτόν και θα τα εκπληρώσουν» (Ησα 19:20-21). Δεν είναι πλέον ο ιουδαϊκός λαός ο αποκλειστικός αποδέκτης της θείας ευλογίας αλλά όλοι οι λαοί της γης, ακόμα και οι εχθροί του Ισραήλ.

Την εκπλήρωση αυτής ακριβώς της προφητείας βλέπει να πλησιάζει ο δίκαιος Συμεών, όταν βεβαιώνει ότι «εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου, ὃ ἡτοίμασας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν» (Λου 2:30-31). Είναι τώρα ο νέος Ισραήλ, η Εκκλησία του Χριστού αυτή που κληρονομεί τις επαγγελίες του Θεού αλλά και την υποχρέωση της υπακοής στο θείο θέλημα και αυτό ακριβώς υπενθυμίζει στους χριστιανούς όλων των εποχών ο ιερός Χρυσόστομος με την ομιλία του Εἰς τὴν Ὑπαπαντήν: «Εκάλεσε γὰρ ὁ Χριστὸς πᾶσαν τὴν οἰκουμένην, καὶ παρεσκεύασε τὴν ἁγίαν τοῦ Εὐαγγελίου ἑστίασιν. … Μὴ γὰρ ἐπειδὴ ἐκλήθημεν, ὀφείλομεν ἀπεντεῦθεν ἤδη αὐθαδιάζεσθαι, ὡς δὴ τὸ τέλειον κατεσχηκότες; τῶν γὰρ πρώτων τὸ πτῶμα, ἡμῶν ἀσφάλεια γενέσθω» (PG 50:810).

Ο καθηγητής Μιλτιάδης Κωνσταντίνου είναι, Άρχων Διδάσκαλος του Ευαγγελίου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Έχει διατελέσει Κοσμήτωρ της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. Γεννήθηκε στην Κοζάνη το 1952. Διδάσκει Παλαιά Διαθήκη και Βιβλική Εβραϊκή Γλώσσα.

Ετικέτες: