Το έργο του αγίου Ιωάννη Δαμασκηνού μέσα από παραδείγματα προσιτά για κάθε πιστό παρουσιάζεται στο νέο βιβλίο με τίτλο «Η ερμηνεία των δογμάτων με παραδείγματα και αναλογίες στο έργο του Ιωάννου Δαμασκηνού» του Διδάκτορα Θεολογίας Αχιλλέα Δελόπουλου.
Η χρήση παραδειγμάτων, δηλαδή, οικείων και συμφυών αναγωγών διατρέχει δομικά τη σκέψη του Δαμασκηνού όχι μόνο στη χριστολογία και τριαδολογία, αλλά και στην ανθρωπολογία και εκκλησιολογία του. Πρόκειται για την προσπάθεια του μεγάλου θεολόγου να εξηγήσει τα βασικά δόγματα της Εκκλησίας με εικόνες και σχήματα, προσεκτικά επιλεγμένα, από τον χώρο του κτιστού που δύνανται να αναγάγουν ἐν ἐσόπτρῳ καὶ ἐν αἰνίγματι τον νου του ευλαβούς ακροατή στην κατανόηση και σύλληψη των υπερφυών δογμάτων.
Έτσι, διά καταλλήλων παραδειγμάτων, τύπων και αναλογιών περιγράφεται πώς ο Θεός είναι ένας και Τριαδικός, πώς ο Χριστός είναι ένα πρόσωπο εκ δύο φύσεων, πώς στην Αγία Τριάδα, όταν ομιλούμε περί των προσώπων, εκφράζουμε άλλος και άλλος και άλλος και πώς στον Χριστό, όταν ομιλούμε περί των φύσεων, λέμε άλλο και άλλο. Ωσαύτως, η σάρκωση, την οποία ενεργεί και εξάπαντος δεν πάσχει ο Λόγος περιγράφεται με το παράδειγμα του πυρακτωμένου σιδήρου· όπως, δηλαδή, το πυρακτωμένο σίδερο δεν απειλείται κατά τη φύση του όταν έλθει σε επαφή με το νερό, κατά τον ίδιο τρόπο και η σάρκα του Λόγου, όταν πάσχει, η απαθής θεότητα δεν προσοικειώνεται το πάθος, παρότι παραμένει αχώριστη προς αυτήν.
Το παράδειγμα του πυρακτωμένου σιδήρου είναι δομικό και διατρέχει τη συνολική δογματική σκέψη του Δαμασκηνού. Εφαρμογές του συναντώνται και στην ανθρωπολογία και στην ευχαριστιολογία του. Ιδιοφυώς ο μεγάλος δογματολόγος σημειώνει για τους αγίους, χρησιμοποιώντας το ίδιο παράδειγμα, ότι δεν προσκυνούνται σύμφωνα με τη φύση τους, αλλά επειδή έχουν εντός τους Αυτόν που από τη φύση του πρέπει να προσκυνείται, όπως ακριβώς και το πυρακτωμένο σίδερο δεν είναι κατά τη φύση του καυστικό, αλλά γίνεται διά μέσου της μετοχής σε αυτό που από τη φύση του καίει, δηλαδή τη φωτιά.
Με τη βοήθεια των παραδειγμάτων αυτών, τα οποία συγκεντρώνονται και εξετάζονται συστηματικά στο συγκεκριμένο βιβλίο, ο Δαμασκηνός ερμηνεύει τόσο την τριαδολογία και χριστολογία του όσο την ανθρωπολογία, την εκκλησιολογία και την ευχαριστιολογία του. Μάλιστα δε, στην τελευταία, εμφανής είναι η σύγκριση που επιχειρεί με την εσχατολογική θέα του προσώπου του Χριστού, η οποία θα είναι θεοειδέστερη. Η μετάληψη της Θεότητας, στα έσχατα, κατά τον πυρσοειδή Δαμασκηνό, θα πραγματοποιείται διά μόνης της θέας του Χριστού. Συνεπώς, οι τύποι θα υποχωρήσουν μπροστά στην αποκάλυψη των μελλόντων και ο άρτος και ο οίνος της ευχαριστίας θα δώσουν τη θέση τους στη διηνεκή, άπαυστη και μεταμορφωτική δύναμη της θέας του προσώπου του αναστημένου Χριστού στην Εκκλησία των εσχάτων.
Το βιβλίο «Η ερμηνεία των δογμάτων με παραδείγματα και αναλογίες στο έργο του Ιωάννου Δαμασκηνού» παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της 22ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης από τον θεολόγο Ι. Παπαδόπουλο. Ο κ. Παπαδόπουλος παρουσίασε με ενάργεια και διεισδυτικότητα το βιβλίο, αναλύοντας διεξοδικά την περιγραφή της τριαδολογίας, της χριστολογίας, εκκλησιολογίας αλλά και ευχαριστιολογίας του Δαμασκηνού με τύπους και παραδείγματα, τονίζοντας ότι τα παραδείγματα, καίτοι δεν ταυτίζονται με την αλήθεια που επεξηγούν, είναι ο μόνος τρόπος για να υποβοηθήσει τον άνθρωπο να αναχθεί στο πώς ο Θεός είναι ένας και τριαδικός, πώς ο Χριστός είναι ένα πρόσωπο σε δύο φύσεις, πώς τα τίμια δώρα ως θείος άνθρακας οδηγούν στη θέωση του ανθρώπου, την οποία ο Δαμασκηνός ονομάζει και πύρωση.
Από την πλευρά του, ο συγγραφέας, συνοψίζοντας τη θεολογική σκέψη του Δαμασκηνού τόνισε ότι τα παραδείγματα, οι τύποι και οι αναλογίες που αφθονούν σε όλο το εύρος της δογματικής θεολογίας του προς εκφαντορία του μυστηρίου της θείας οικονομίας δεν έρχονται επ’ ουδενί σε σύγκρουση με την ακρίβεια του δόγματος. Είναι άλλο πράγμα η ακριβής διατύπωση του δόγματος και άλλο η λεπτομερής εξήγησή του. Κλείνοντας την ομιλία ο κ. Δελλόπουλος σημείωσε ότι το βιβλίο του δεν απευθύνεται μόνο στον ειδικό της θεολογίας, αλλά πρωτίστως στον κάθε άνθρωπο της ορθοδοξίας, στον κάθε πιστό που θέλει να μάθει καλύτερα το περιεχόμενο της πίστης του με «χειροπιαστά» παραδείγματα.
Άλλα έργα του συγγραφέα:
-Επόψεις Θεολογικής Γνωσιολογίας, Εικών και Αρχέτυπο, Ονόματα και Πράγματα, Φύση και Γνώμη, εκδ. Αντώνη Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2008.
-Εν τω φωτί του προσώπου Σου, Θάνατος και Αισθήσεις στην Εξόδιο Ακολουθία, εκδ. Αντώνη Σταμούλη, (δεύτερη έκδοση), Θεσσαλονίκη 2012.
-Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Υπεράσπιση της αγίας θρησκείας των Χριστιανών κατά του αθέου Ιουλιανού, Λόγοι 1 – 5, Κείμενο – Εισαγωγή – Μετάφραση – Σχόλια Αχιλλέας Δελλόπουλος, εκδ. Αντώνη Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2014.
-Γυναίκα. Στην ύστερη αρχαιότητα και στο πρώιμο Βυζάντιο. Σπουδή στη θεολογία του αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας, εκδ. Αντώνη Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2016.
-Ρωγμές στη θεολογία των Πατέρων. Ο περί γυναικός λόγος των Πατέρων και άλλα μελετήματα, εκδ. Αντώνη Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2016.
-Η περί Ειμαρμένης διδασκαλία στη Στωική Φιλοσοφία, εκδ. Αντ. Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2021.
