Ο Μητροπολίτης Θυατείρων κ. Νικήτας μιλώντας στη συνάντηση υψηλού επιπέδου με θρησκευτικούς ηγέτες τόνισε ότι ο τόνος του δημόσιου διαλόγου έχει καταστεί πλέον διχαστικός και τραχύς κατά τα τελευταία έτη, γεγονός το οποίο τεκμαίρεται ποικιλοτρόπως.
Ο διάλογος που διέπεται από σεβασμό, ο οποίος άλλοτε αποτελούσε τον πυρήνα της κοινοτικής ζωής, έχει υποκατασταθεί από βιαστικές κρίσεις, συναισθηματικές αντιδράσεις, λεκτικές επιθέσεις και ένα είδος «λασπολογίας», αν μου επιτρέπεται η χρήση του όρου. Διαπιστώνουμε ότι οι άνθρωποι μιλούν ολοένα και περισσότερο ο ένας εναντίον του άλλου, αντί να διαλέγονται μεταξύ τους. Τούτο έχει εγείρει τείχη μεταξύ των προσώπων, των κοινοτήτων και διαφόρων ομάδων.
Παράλληλα προς τα εμπόδια τα οποία έχουν ανακύψει, φαίνεται να υφίσταται απώσεια της ενσυναίσθησης και της υπομονής, ιδίως επί ευαίσθητων ηθικών, πολιτικών και κοινωνικών ζητημάτων. Ενώ αυτό μπορεί να αληθεύει αφενός, οι Εκκλησίες, οι θρησκευτικές κοινότητες και τα ιδρύματα που εδράζονται στην πίστη οφείλουν να προάγουν την επιστροφή σε έναν διάλογο θεμελιωμένο στην αγάπη, την αλήθεια, την εντιμότητα, την ταπεινοφροσύνη και τη γνήσια αποδοχή, και όχι απλώς να αρκούνται σε μια αρένα ανοχής. Η Διάσκεψη Ευρωπαϊκών Εκκλησιών τονίζει ιδιαίτερα αυτές τις αξίες.
Τεχνολογία και Παραπληροφόρηση: Ηθική και Εκπαιδευτική Πρόκληση
Στη συνέχεια, ο Μητροπολίτης Θυατείρων αναφέρθηκε στον κόσμο της προόδου, της ανάπτυξης και της εξέλιξης στον οποίο ζούμε, όπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν μεγεθύνει τόσο τον αγαθό όσο και τον επιβλαβή λόγο. Ενώ δύνανται να συνδέσουν τους ανθρώπους, έχουν την ικανότητα να διασπείρουν οργή, μίσος και παραπληροφόρηση με τόσο ιλιγγιώδη ταχύτητα, ώστε να καθίσταται σχεδόν αδύνατο να το συλλάβει ο νους.
Οι ψευδείς ειδήσεις και άλλα μέσα παραπληροφόρησης τροφοδοτούν τις φλόγες του διχασμού. Ως εκ τούτου, καθίσταται ευθύνη των θρησκευτικών ηγετών να καθοδηγήσουν τους ανθρώπους στη χρήση της τεχνολογίας με ηθική και υπευθυνότητα. Παράλληλα προς την αρχή αυτή, είναι κρίσιμο κατά τη χρήση της τεχνολογίας να γνωρίζει κανείς πώς να διακρίνει την αλήθεια από τη χειραγώγηση και κάθε είδους ψεύδος. Η εξοικείωση με τα νέα ψηφιακά μέσα αποτελεί ηθική και εκπαιδευτική πρόκληση.
Τεχνητή Νοημοσύνη και Ψηφιακή Ανισότητα
Σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ), ο κ. Νικήτας υπογράμμισε ότι ενέχει μεγάλη υπόσχεση σε σχέση με όλα τα ανωτέρω, καθώς δύναται να αποτελέσει εργαλείο για την εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη και την επικοινωνία, εφόσον χρησιμοποιηθεί κατά τον ορθό και πρέποντα τρόπο. Μπορεί, εντούτοις, να αναδείξει σοβαρά ηθικά ερωτήματα. Πώς χρησιμοποιείται η ΤΝ, ποιος είναι ο σκοπός και ποια η στόχευση; Οφείλουμε να διασφαλίσουμε ότι θα διαφυλάσσει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και το κοινό αγαθό και να μην επιτρέψουμε τη χειραγώγηση αυτού του εργαλείου.
Τα τρέχοντα συστήματα ΤΝ είναι σχετικώς αποτελεσματικά στον εντοπισμό εμφανών μορφών ρητορικής μίσους, ωστόσο, συχνά δυσκολεύονται να εντοπίσουν λεπτές ή σύνθετες εκφράσεις μίσους. Ακόμη και στην αγγλική γλώσσα, η πρόκληση γίνεται ακόμα μεγαλύτερη για γλώσσες οι οποίες υποεκπροσωπούνται στην έρευνα της ΤΝ, όπως η ελληνική, όπου υπάρχει έλλειψη συνόλων δεδομένων σχολιασμένων από ειδικούς. Αυτή η ανισορροπία ενέχει τον κίνδυνο δημιουργίας νέων μορφών ψηφιακής ανισότητας. Η Εκκλησία, λοιπόν, οφείλει να υπενθυμίζει στην κοινωνία ότι η τεχνολογία πρέπει να παραμένει ανθρωποκεντρική, καθοδηγούμενη από τη συμπόνια, την ηθική ευθύνη και την ιερότητα της ζωής.
Το Καθήκον της Αγάπης και της Συμπόνιας
Ο Μητροπολίτης συνέχισε, υπενθυμίζοντας ότι στις κοινότητες που απαρτίζουν την CEC, απορρίπτουμε κάθε μορφή ρητορικής μίσους και βίας. Η ανά τον κόσμο Εκκλησία και όλα τα θρησκευτικά ιδρύματα, μας υπενθυμίζουν ότι ο κάθε άνθρωπος είναι πλασμένος «κατ’ εἰκόνα Θεοῦ» και «καθ’ ὁμοίωσιν» και, ως εκ τούτου, άξιος σεβασμού και συμπόνιας.
Ενώ γνωρίζουμε ότι τα λόγια μπορούν να θεραπεύσουν και να χτίσουν γέφυρες, μπορούν επίσης να τραυματίσουν και να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες, ιδίως στις ανθρώπινες σχέσεις, βλάβες οι οποίες ενδέχεται να μην αποκατασταθούν ποτέ. Όταν η γλώσσα χρησιμοποιείται για να διαιρέσει ή να αποανθρωποποιήσει, βλάπτει όχι μόνο τα άτομα αλλά και τον ηθικό ιστό της κοινωνίας μας.
Διάλογος, Παιδεία και Υπέρβαση του Μίσους
Βεβαίως, οφείλουμε να διαφυλάξουμε τον χώρο για έναν ειλικρινή διάλογο με απόλυτο σεβασμό. Η ελευθερία της έκφρασης, όμως, συνοδεύεται από την ευθύνη να χρησιμοποιούμε τις λέξεις και τις εκφράσεις μας με σύνεση και προσοχή. Για τους λόγους αυτούς, ενθαρρύνουμε την παιδεία, την ενσυναίσθηση και τη γεφύρωση των χασμάτων.
Η υπέρβαση του μίσους δεν αποτελεί μόνο νομική ή τεχνολογική πρόκληση, αλλά ηθική και πνευματική, καλώντας τον καθένα από εμάς σε μετάνοια, ανακαίνιση της συνείδησης και επιστροφή στην αληθινή μας ανθρώπινη φύση κατ’ εικόνα Θεού. Η αντίδρασή μας στις επιθέσεις δεν πρέπει ποτέ να είναι οργή ή αντεκδίκηση, αλλά διάλογος, παιδεία και προσευχή. Με πίστη, παιδεία και γνήσια φιλία, μπορούμε να καλλιεργήσουμε καρδιές ικανές να αγαπούν και να οικοδομήσουμε ένα καλύτερο μέλλον για όλους. Αυτή είναι η ελπίδα και το όραμα της Διάσκεψης Ευρωπαϊκών Εκκλησιών.
