Η ευαγγελική περικοπή της σημερινής εορτής του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ματθαίου (Ματθ. 9:9-13) συγκλονίζει με τον τρόπο που φανερώνει το μέγεθος της αγάπης και του ελέους του Χριστού. Ο Ματθαίος, πριν γίνει μαθητής Του, ήταν τελώνης· πρόσωπο περιφρονημένο, ως συνεργάτης των Ρωμαίων, κοινωνικά απομονωμένο και θεωρούμενο αμαρτωλό. Κι όμως, ο Χριστός δεν τον απορρίπτει. Τον πλησιάζει και του απευθύνει κάλεσμα: «Ακολούθει μοι». Και ο Ματθαίος, χωρίς δισταγμό, αφήνει τα πάντα, Τον ακολουθεί και μεταμορφώνεται από αμαρτωλός σε Απόστολος.
Όταν οι Φαρισαίοι σκανδαλίζονται βλέποντας τον Ιησού να συντρώγει με τελώνες και αμαρτωλούς, Εκείνος τους απαντά ανατρέποντας κάθε στερεότυπο: «δεν έχουν ανάγκη γιατρού οι υγιείς, αλλά οι άρρωστοι». Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος σχολιάζει σχετικά: «Ο Χριστός δεν απομακρύνεται από τους αμαρτωλούς αλλά τους προσελκύει όπως ο γιατρός, που δεν αποφεύγει τους αρρώστους αλλά τους φροντίζει» (PG 57,78).
Ο Χριστός επικαλείται και τον προφήτη Ωσηέ: «Έλεος θέλω και ου θυσία» (Ωσηέ 6,6), υπενθυμίζοντας ότι ο Θεός προτιμά την καρδιά που σπλαχνίζεται παρά τη θυσία που γίνεται χωρίς αγάπη. Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, μάλιστα, εξηγεί ότι «το έλεος είναι ανώτερο από τη θυσία, γιατί η θυσία είναι εξωτερική πράξη, ενώ το έλεος είναι κίνηση καρδιάς. Και ο Θεός ζητά την καρδιά» (Λόγος ΜΒ΄).
Το ίδιο πνεύμα διατηρείται ζωντανό και στους νεότερους αγίους. Ο άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης έλεγε: «Ο Χριστός ήρθε για να σώσει, όχι να καταδικάσει· δεν απορρίπτει κανέναν, αλλά περιμένει όλους με αγάπη». Κι ο άγιος Πορφύριος συμπληρώνει: «Ο Θεός δεν ζητά τον φόβο μας, αλλά την αγάπη μας· δεν θέλει να μας τιμωρήσει, αλλά να μας θεραπεύσει».
Ο πρώην τελώνης Ματθαίος, επομένως, αποτελεί ζωντανό παράδειγμα μετανοίας και ελπίδας. Από περιφρονημένος φοροεισπράκτορας μεταμορφώνεται σε Απόστολο και Ευαγγελιστή αποδεικνύοντας ότι κανείς δεν αποκλείεται από τη χάρη του Θεού. Ο Θεός δεν κοιτά το παρελθόν αλλά την προθυμία της καρδιάς για μεταστροφή. Και, όπως, χαρακτηριστικά, γράφει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος: «Μην μισείς τον αμαρτωλό, γιατί όλοι είμαστε αμαρτωλοί· μίσησε την αμαρτία του, αλλά προσευχήσου για τον ίδιο» (Λόγος 90).
Σε έναν κόσμο που συχνά απορρίπτει, αποκλείει, περιθωριοποιεί και στιγματίζει, το μήνυμα του Χριστού είναι ξεκάθαρο και ριζικά ανατρεπτικό: το έλεος υπερέχει της κρίσεως. Ο Θεός μάς καλεί να βλέπουμε τον συνάνθρωπο με συμπόνια και κατανόηση, όπως κι Εκείνος βλέπει εμάς. Μόνο έτσι θα είμαστε αληθινοί μαθητές Του, παιδιά του Θεού που γνωρίζουν τη θεραπευτική και μεταμορφωτική δύναμη της αγάπης.
*Το παραπάνω άρθρο δημοσιεύθηκε το Σάββατο 15 Νοεμβρίου 2025 στην εφημερίδα Θεσσαλονίκη.