Ο δρόμος είχε σχεδόν χαθεί μέσα στην ομίχλη. Μπροστά ο ιερέας με την ομπρέλα, πίσω η εικόνα της Παναγίας των Σισσίων σκεπασμένη για να προστατευθεί από τη βροχή, και γύρω της άνθρωποι που συνέχισαν να περπατούν, χωρίς να γυρίσουν πίσω.
Η φετινή λιτανεία στην Κεφαλονιά δεν έμεινε στη μνήμη μόνο για την απόσταση. Τα 14 χιλιόμετρα είναι ήδη από μόνα τους πολλά. Εκείνο που ξεχώρισε ήταν η εικόνα της πομπής μέσα στην κακοκαιρία: βρεγμένα ράσα, ομπρέλες που λύγιζαν από τον αέρα, πρόσωπα χαμηλωμένα στον δρόμο και η εικόνα της Παναγίας να προχωρά σκεπασμένη, σαν να την κρατούσε ολόκληρο το νησί πάνω στους ώμους του.
Η διαδρομή της Παναγίας των Σισσίων δεν είναι καινούργια υπόθεση. Κάθε χρόνο η εικόνα μεταφέρεται από τη Μονή Σισσίων προς το Κάστρο του Αγίου Γεωργίου και επιστρέφει ξανά, ακολουθώντας έναν κύκλο που οι Κεφαλονίτες δεν αντιμετωπίζουν απλώς ως έθιμο. Το Terrabook αναφέρει ότι η εικόνα μεταφέρεται στον ναό της Ευαγγελίστριας στο Κάστρο από την Κυριακή του Θωμά έως την Κυριακή της Σαμαρείτιδος.
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, η Μονή Σισσίων συνδέεται με τον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης και τις απαρχές της στον 13ο αιώνα. Η ίδια παράδοση θέλει το όνομα της Μονής να προέρχεται από παραφθορά της Ασίζης, ενώ το καθολικό μοναστήρι πέρασε στη συνέχεια στην ορθόδοξη παράδοση της Κεφαλονιάς.
Η ιστορία της Μονής δεν κύλησε χωρίς πληγές. Η Κεφαλονιά γνώρισε σεισμούς, καταστροφές και ανακατατάξεις, όμως τα Σίσσια έμειναν ως ένα από τα σημεία στα οποία η τοπική μνήμη επιστρέφει ξανά και ξανά. Δεν είναι μόνο ο τόπος. Είναι η διαδρομή προς τον τόπο. Είναι το πήγαινε και το έλα της εικόνας, η αναμονή, η επιστροφή, το βήμα που επαναλαμβάνεται από γενιά σε γενιά.
Στο κέντρο αυτής της διαδρομής βρίσκεται η εικόνα της Παναγίας των Σισσίων. Τοπικές αναφορές τη συνδέουν με λιτανευτική παράδοση που επιβίωσε μέσα από διαφορετικές εποχές. Η εικόνα δεν μένει ακίνητη σε ένα προσκυνητάρι. Βγαίνει στον δρόμο, μεταφέρεται, συνοδεύεται, επιστρέφει. Και κάθε φορά η πορεία της γίνεται ένας τρόπος με τον οποίο η Κεφαλονιά θυμάται.
Γι’ αυτό η φετινή βροχή δεν λειτούργησε απλώς ως δυσκολία. Έκανε την παράδοση πιο καθαρή στο βλέμμα. Όταν ο καιρός είναι καλός, μια λιτανεία μπορεί εύκολα να μοιάσει με πρόγραμμα. Όταν όμως ο δρόμος γεμίζει νερό και η ομίχλη σβήνει το τοπίο, τότε φαίνεται ποιος περπατά επειδή πρέπει και ποιος περπατά επειδή δεν θέλει να λείψει.
Η πομπή κράτησε τον ρυθμό της. Δεν είχε τίποτα το θεατρικό. Δεν υπήρχε σκηνικό φτιαγμένο για φωτογραφία. Υπήρχε ένας επαρχιακός δρόμος, άνθρωποι βρεγμένοι, ένας ιερέας μπροστά, η εικόνα σκεπασμένη και μια σιωπηλή επιμονή που έδινε στο στιγμιότυπο το βάρος του.
Σε τέτοιες στιγμές, η απόσταση παύει να είναι αριθμός. Τα 14 χιλιόμετρα γίνονται τρόπος συμμετοχής. Άλλος τα περπατά πιο εύκολα, άλλος με κόπο, άλλος με τάμα, άλλος επειδή έτσι έμαθε από παιδί. Όλοι όμως μπαίνουν στην ίδια πορεία και για λίγες ώρες η πίστη δεν περιγράφεται με μεγάλες λέξεις. Φαίνεται στα βήματα.
Η Παναγία των Σισσίων ανήκει σε εκείνη την κατηγορία των ιερών εικόνων που δεν συνδέονται μόνο με έναν ναό, αλλά με μια διαδρομή. Η σχέση των πιστών μαζί της δεν εξαντλείται στο προσκύνημα. Συνεχίζεται στον δρόμο, στην επιστροφή, στην αναμονή της επόμενης χρονιάς, στην αίσθηση ότι κάτι παλιό δεν έχει χαθεί.
Η Κεφαλονιά έχει μάθει να κρατά τέτοιες μνήμες. Είναι νησί που γνώρισε απώλειες, σεισμούς και ξαναχτίσματα. Ίσως γι’ αυτό οι παραδόσεις της έχουν συχνά μια πιο σωματική ένταση. Δεν είναι μόνο αφηγήσεις. Είναι δρόμοι που περπατιούνται, εικόνες που σηκώνονται, άνθρωποι που βγαίνουν από το σπίτι ακόμη και όταν ο καιρός λέει το αντίθετο.
Κάποια στιγμή η βροχή θα σταματήσει. Η εικόνα θα επιστρέψει στη θέση της. Οι άνθρωποι θα γυρίσουν στα σπίτια τους. Αυτό που μένει από τη φετινή λιτανεία είναι εκείνη η θολή εικόνα στον δρόμο: η Παναγία σκεπασμένη, ο ιερέας μπροστά και οι πιστοί να συνεχίζουν μέσα στην ομίχλη.
Ίσως αυτό να είναι τελικά το βαθύτερο νόημα της παράδοσης των Σισσίων. Όχι ότι επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, αλλά ότι κάθε χρόνο βρίσκονται ακόμη άνθρωποι που τη σηκώνουν στους ώμους τους και την περπατούν μέχρι τέλους.
