Κάθε χρόνο στις 7 Μαΐου, ο Άγιος Πέτρος Κυνουρίας τιμά με ιδιαίτερη λαμπρότητα τον πιο γνωστό πνευματικό «γόνο» του. Τον Όσιο Νείλο τον Μυροβλύτη, έναν ασκητή του Αγίου Όρους που έζησε τον 17ο αιώνα, αλλά συνεχίζει να απασχολεί έντονα τον δημόσιο θρησκευτικό διάλογο μέχρι σήμερα — όχι μόνο για την ασκητική του ζωή ή το θαύμα του μύρου που ανέβλυσε από τον τάφο του, αλλά κυρίως για τις λεγόμενες «μεταθανάτιες διδασκαλίες» που αποδίδονται στο όνομά του.
Ο κατά κόσμον Νικόλαος γεννήθηκε περίπου το 1601 στον Άγιο Πέτρο Κυνουρίας. Σε νεαρή ηλικία εγκατέλειψε την Πελοπόννησο και ακολούθησε τον μοναχικό δρόμο στο Άγιο Όρος, όπου μαζί με τον θείο του, ιερομόναχο Μακάριο, εγκαταστάθηκε σε ένα από τα πιο απόκρημνα σημεία του Άθω, κοντά στη Μεγίστη Λαύρα και τη Μονή Αγίου Παύλου.
Το ασκητήριό του βρισκόταν κυριολεκτικά πάνω σε βράχο, σε σημείο δύσκολα προσβάσιμο ακόμη και σήμερα. Εκεί έζησε για χρόνια σε συνθήκες αυστηρής άσκησης, μέχρι την κοίμησή του το 1651.
Η φήμη του εξαπλώθηκε γρήγορα μετά τον θάνατό του, όταν — σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση — από τον τάφο του άρχισε να αναβλύζει ευωδιαστό μύρο, το οποίο κατέβαινε από τα βράχια και κατέληγε στη θάλασσα. Ναυτικοί και μοναχοί κατέγραψαν το φαινόμενο, που οδήγησε στην προσωνυμία «Μυροβλύτης».
Ωστόσο, αυτό που κράτησε το όνομα του Οσίου Νείλου στο προσκήνιο μέχρι τον 21ο αιώνα είναι ένα άλλο κεφάλαιο της ιστορίας του.
Στις αρχές του 19ου αιώνα, σύμφωνα με αγιορείτικες πηγές, ο Όσιος εμφανίστηκε επανειλημμένα σε έναν μοναχό του Αγίου Όρους, τον μοναχό Θεοφάνη, και του υπαγόρευσε σειρά διδαχών για το μέλλον της ανθρωπότητας. Οι συνομιλίες αυτές καταγράφηκαν αργότερα σε κείμενα που έγιναν γνωστά ως «Μεταθανάτιες Διδασκαλίες» ή «Εμφανίσεις του Οσίου Νείλου».
Σε αυτά τα κείμενα περιγράφεται μια κοινωνία όπου οι άνθρωποι θα κυριαρχούνται από την απληστία, την ηθική σύγχυση και την υπερβολική προσκόλληση στην ύλη. Γίνεται λόγος για εποχές όπου «το χρυσάφι θα κυβερνά τις συνειδήσεις», οι οικογενειακοί δεσμοί θα αποδυναμωθούν και οι άνθρωποι θα απομακρύνονται από την πνευματική ζωή.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί ένα απόσπασμα που συχνά αναπαράγεται μέχρι σήμερα, στο οποίο αποδίδεται στον Όσιο η αναφορά ότι οι άνθρωποι θα φτάσουν σε σημείο να αλλάζουν ακόμη και τη φυσική τους εμφάνιση, ενώ θα επικρατεί σύγχυση γύρω από θεμελιώδεις αξίες και ταυτότητες. Για πολλούς πιστούς, τέτοιες αναφορές θεωρούνται εντυπωσιακά επίκαιρες μέσα στο σύγχρονο κοινωνικό περιβάλλον.
Θεολόγοι και ερευνητές, πάντως, επισημαίνουν ότι η αυθεντικότητα ορισμένων αποσπασμάτων έχει κατά καιρούς αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης, καθώς αρκετές εκδόσεις των κειμένων κυκλοφόρησαν σε διαφορετικές μορφές μέσα στους τελευταίους δύο αιώνες.
Παρά τις συζητήσεις αυτές, το ενδιαφέρον γύρω από τον Όσιο Νείλο παραμένει ισχυρό. Στο Άγιο Όρος, το ασκητήριό του εξακολουθεί να αποτελεί τόπο προσκυνήματος, ενώ στον Άγιο Πέτρο Κυνουρίας οι κάτοικοι συνεχίζουν να τιμούν τον άνθρωπο που ξεκίνησε από ένα μικρό χωριό της Αρκαδίας και κατέληξε να γίνει μία από τις πιο πολυσυζητημένες μορφές της ορθόδοξης παράδοσης.
Κάθε 7 Μαΐου, η μικρή αρκαδική κοινότητα θυμίζει ότι πίσω από τις προφητείες και τους θρύλους υπάρχει μια πραγματική ιστορική μορφή, της οποίας η επιρροή παραμένει ζωντανή τέσσερις αιώνες μετά.
