Δεν έχει σωθεί βίος του, ούτε πληροφορίες για την καταγωγή, τη χειροτονία ή την ποιμαντική του δράση. Ο Ωφέλιμος παραμένει ένας σχεδόν άγνωστος επίσκοπος του 5ου αιώνα, για τον οποίο η ιστορία διατήρησε κυρίως μία ιδιότητα και μία υπογραφή.
Το 451 συμμετείχε στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας ως Επίσκοπος Τεγέας. Το όνομά του περιλαμβάνεται στους επισκόπους που υπέγραψαν τον δογματικό Όρο της Συνόδου:
«Ωφέλιμος επίσκοπος Τεγέας ορίσας υπέγραψα».
Η σύντομη αυτή φράση αποτελεί την ασφαλέστερη ιστορική μαρτυρία για το πρόσωπό του. Παράλληλα, επιβεβαιώνει ότι η Τεγέα αποτελούσε ήδη οργανωμένη επισκοπική έδρα στα μέσα του 5ου αιώνα και ότι η τοπική Εκκλησία συμμετείχε στις μεγάλες θεολογικές διεργασίες της εποχής.
Από την Τεγέα στη Χαλκηδόνα
Παρά την έλλειψη βιογραφικών πληροφοριών, τα τελευταία χρόνια η Ιερά Μητρόπολη Μαντινείας και Κυνουρίας έχει αναλάβει συστηματική προσπάθεια να επαναφέρει τον Ωφέλιμο στη μνήμη της τοπικής Εκκλησίας.
Η Σύνοδος της Χαλκηδόνας αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες στιγμές της ιστορίας της Εκκλησίας, καθώς διατύπωσε τη διδασκαλία για τις δύο φύσεις του Χριστού, τη θεία και την ανθρώπινη, στο ένα πρόσωπό Του.
Ανάμεσα στους εκατοντάδες επισκόπους βρέθηκε και ο Ωφέλιμος από την Αρκαδία. Δεν γνωρίζουμε εάν έλαβε ιδιαίτερα τον λόγο στις συνεδριάσεις ούτε ποιος ήταν ο ρόλος του πέρα από τη συμμετοχή και την υπογραφή του. Η παρουσία του, ωστόσο, συνδέει την αρχαία Τεγέα με το κέντρο μιας από τις κρισιμότερες θεολογικές συζητήσεις της εποχής.
Με τον Ωφέλιμο έχει συνδεθεί και επιγραφή που εντοπίστηκε σε παλαιοχριστιανικό εκκλησιαστικό χώρο στην περιοχή της Τεγέας. Η ταύτιση θεωρείται πιθανή, χωρίς όμως να υπάρχουν αρκετά στοιχεία για την πλήρη ανασύνθεση της ζωής και της δράσης του.
Η ανάδειξη από τη Μητρόπολη Μαντινείας
Παρά την έλλειψη βιογραφικών πληροφοριών, τα τελευταία χρόνια η Ιερά Μητρόπολη Μαντινείας και Κυνουρίας έχει αναλάβει συστηματική προσπάθεια να επαναφέρει τον Ωφέλιμο στη μνήμη της τοπικής Εκκλησίας.
Ο Άγιος περιλαμβάνεται στην τοπική αγιολογία και τιμάται την Κυριακή των Αγίων Πατέρων της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου. Από το 2019, μετά την εκλογή βοηθού επισκόπου Τεγέας, υπό τον Μητροπολίτη Μαντινείας, η τιμή του απέκτησε πιο οργανωμένο χαρακτήρα, με λατρευτικές εκδηλώσεις, καθιέρωση εικόνας και αναφορά του ως προστάτη της περιοχής.
Η πρωτοβουλία της Μητρόπολης δεν στηρίζεται σε έναν άγνωστο ή νεότερο θρύλο, αλλά σε ένα ιστορικά τεκμηριωμένο πρόσωπο, του οποίου η παρουσία είχε σχεδόν χαθεί από τη δημόσια μνήμη.
Ο Ωφέλιμος δεν άφησε πίσω του εκτενή βιογραφία, συγγράμματα ή διηγήσεις θαυμάτων. Άφησε, όμως, το όνομά του στα πρακτικά της Χαλκηδόνας και ένα σταθερό σημείο αναφοράς για την παλαιοχριστιανική ιστορία της Τεγέας.
Δεκαπέντε αιώνες αργότερα, η Εκκλησία της Μαντινείας επιχειρεί να φωτίσει ξανά αυτή τη λιγότερο γνωστή μορφή, συνδέοντας τη σύγχρονη τοπική εκκλησιαστική ζωή με μία από τις παλαιότερες καταγεγραμμένες παρουσίες της Αρκαδίας στην ιστορία της Εκκλησίας.
