Προαναγγελία «παζαριού» για την Θεολογική Σχολή της Χάλκης έκανε από την Ουάσιγκτον ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν που κατά τη διάρκεια των αρχικών δηλώσεων του προς τον Τύπο στην έναρξη της συνάντησης του με τον Αμερικανό ομόλογο του, Τράμπ, δήλωσε πως «Είμαστε έτοιμοι να προβούμε σε κάθε ενέργεια που μας αναλογεί».
Ο Ταγίπ Ερντογάν που έγινε δεκτός σε πολύ εγκάρδια ατμόσφαιρα από τον Ντόναλντ Τράμπ στον Λευκό Οίκο, δήλωσε ότι επιστρέφοντας στην Τουρκία θα επιδιώξει συνάντηση με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο για να συζητήσει το πως μπορεί να προχωρήσει το θέμα.
Ωστόσο, η αναφορά σε όσα αναλογούν στην πλευρά της Τουρκίας αφήνει ανοιχτές πολλές ερμηνείες, αφού ήδη στο παρελθόν η Τουρκία έχει συνδέσει το θέμα της Σχολής με άλλα ζητήματα όπως η εκλογή Μουφτίδων στην Θράκη αλλά και η κατασκευή Τεμένους στην Αθήνα.
Ο “ΧΛΙΑΡΟΣ” ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΡΑΜΠ
Αλλά και ο Αμερικανός Πρόεδρος που σχεδόν σε κάθε αποστροφή του λόγου του εκθείαζε τον Τούρκο ομόλογο του, δεν υπήρξε ιδιαίτερα θερμός όταν μίλησε για το ζήτημα. «Η Ελληνική ορθόδοξη Εκκλησία ήταν εδώ και θα ήθελαν να έχουν κάποια βοήθεια. Χρειάζονται κάποια βοήθεια και είπα πως θα το αναφέρω.» ήταν η φράση που είπε ο Αμερικανός Πρόεδρος αναφερόμενος ουσιαστικά στην συνάντηση που προ ημερών είχε με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο στο ίδιο γραφείο.
ΜΙΑ ΠΟΝΕΜΕΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, που ξεκίνησε να λειτουργεί το 1844 στη Μονή της Αγίας Τριάδος στο νησί της Χάλκης, υπήρξε για περισσότερο από έναν αιώνα το πνευματικό κέντρο της ορθόδοξης θεολογικής εκπαίδευσης. Το 1971 ανεστάλη η λειτουργία της, ύστερα από απόφαση του Τουρκικού Συνταγματικού Δικαστηρίου που απαγόρευσε τη λειτουργία όλων των ιδιωτικών ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, αφήνοντας κλειστή τη Σχολή, ενώ η Μονή συνέχισε να υφίσταται.
Έκτοτε, η Χάλκη έγινε σύμβολο του ζητήματος των θρησκευτικών ελευθεριών στην Τουρκία.
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, διεθνείς οργανισμοί και ξένες κυβερνήσεις ζητούν σταθερά την επαναλειτουργία της, παρουσιάζοντάς το ως δοκιμασία για τον σεβασμό των δικαιωμάτων των μειονοτήτων.
Η Άγκυρα κατά καιρούς έχει αφήσει να διαφανεί πρόθεση λύσης του ζητήματος το οποίο μισό αιώνα τώρα αρνείται να κλείσει
Κατά τη διακυβέρνηση Τουργκούτ Οζάλ και αργότερα Τανσού Τσιλέρ, έγιναν συζητήσεις για επανέναρξη λειτουργίας, κυρίως λόγω διεθνών πιέσεων. Δεν προχώρησαν λόγω εσωτερικών αντιδράσεων στην Τουρκία.
Στα πρώτα χρόνια του Ταγίπ Ερντογάν, η κυβέρνηση του έδειξε θετική διάθεση, στο πλαίσιο ευρωπαϊκής προοπτικής και μεταρρυθμίσεων. Το θέμα όμως «πάγωσε» καθώς χρησιμοποιήθηκε ως διαπραγματευτικό χαρτί στις σχέσεις με την Ελλάδα και την ΕΕ.
Στην επίσκεψη του Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα στην Τουρκία (2009), το άνοιγμα της Σχολής τέθηκε δημόσια. Ακολούθησαν υποσχέσεις και δηλώσεις Ερντογάν ότι «δεν υπάρχει πρόβλημα», αλλά η διαδικασία δεν προχώρησε.
Το 2019 ο Ερντογάν δήλωσε πως η επαναλειτουργία θα μπορούσε να εξεταστεί, συνδέοντάς την ανοιχτά με το καθεστώς των μουσουλμάνων ιερωμένων στη Θράκη.
