Ένα βήμα πριν από την επισημοποίηση μιας νέας βαθιάς ρήξης ή και ενός νέου σχίσματος βρίσκεται η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, μετά την απόφαση της Αδελφότητας του Αγίου Πίου Ι΄ να προχωρήσει σήμερα, στη χειροτονία τεσσάρων επισκόπων χωρίς παπική εντολή, αψηφώντας τις προειδοποιήσεις του Πάπα Λέοντα.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης εισήλθε και ο πρώην Αποστολικός Νούντσιος στις Ηνωμένες Πολιτείες Κάρλο Μαρία Βιγκανό, ο οποίος ενέπλεξε στην θεολογική κόντρα της αδελφότητας με το Βατικανό τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο τον οποίο χαρακτήρισε «σχισματικό» κατηγορώντας τον Πάπα πως ενώ επικαλείται την ενότητα της Εκκλησίας απέναντι στους Λεφεβριανούς, έχει επικοινωνία με έναν σχισματικο.
«Την ίδια ημέρα κατά την οποία υπέγραψε αυτή την επιστολή, ο Λέων κοινώνησε “in sacris” με έναν σχισματικό, τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως», έγραψε, αναφερόμενος ουσιαστικά στην παρουσία της πατριαρχικής αντιπροσωπείας στην βασιλική του αγίου Πέτρου την μέρα της εορτής του Αποστόλου.
Nell’imminenza delle Consacrazioni episcopali di Ecône, quando “omnia parata sunt ad nuptias”, giunge la
— Arcivescovo Carlo Maria Viganò (@CarloMVigano) June 30, 2026
la patetica comunicazione con la quale Leone ricorda alla Fraternità San Pio X che “lacerare la Tunica inconsutile di Cristo è un peccato di estrema gravità” (viene da… pic.twitter.com/E72LbLD4Vb
Ο Πάπας είχε απευθύνει ύστατη έκκληση προς τον γενικό προϊστάμενο της Αδελφότητας, ζητώντας του να ανακαλέσει τις χειροτονίες. Στην επιστολή του προειδοποιούσε ότι η πράξη θα αποτελούσε νέο σχισματικό γεγονός και υπογράμμιζε ότι «το να σχίζει κανείς τον άρραφο χιτώνα του Χριστού είναι αμάρτημα εξαιρετικής βαρύτητας».
Ο Βιγκανό απάντησε χαρακτηρίζοντας την παπική παρέμβαση «αξιοθρήνητη» και υποστήριξε ότι ο Λέων ΙΔ΄ «ανυπομονεί να μας αφορίσει όλους». Κατά τον ίδιο, ένας νέος αφορισμός και η ανάκληση των διευκολύνσεων που είχαν παραχωρηθεί στην Αδελφότητα επί Πάπα Φραγκίσκου θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως «θεόσταλτο και σωτήριο reset», οδηγώντας σε πλήρη διαχωρισμό των δύο πλευρών.
Η κρίση κορυφώθηκε με τη χειροτονία των Πασκάλ Σράιμπερ, Μάικλ Γκολντέιντ, Μισέλ Πουανσινέ ντε Σιβρί και Μαρκ Ανανπιέ. Την τελετή στο Εκόν της Ελβετίας τέλεσε ο επίσκοπος Αλφόνσο ντε Γκαλαρέτα, ο οποίος είχε χειροτονηθεί χωρίς παπική άδεια από τον ιδρυτή της Αδελφότητας Μαρσέλ Λεφέβρ το 1988.
Σύμφωνα με το κανονικό δίκαιο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, η χειροτονία επισκόπου χωρίς εντολή του Πάπα επισύρει αυτόματο αφορισμό για τον χειροτονούντα και τον χειροτονηθέντα. Οι χειροτονίες θεωρούνται έγκυρες ως μυστήριο, αλλά παράνομες και βαριά παραβίαση της εκκλησιαστικής τάξης.
Η Αδελφότητα αρνείται ότι επιδιώκει σχίσμα και υποστηρίζει ότι ενεργεί λόγω «κατάστασης ανάγκης», προκειμένου να εξασφαλίσει τη συνέχιση των χειροτονιών και της ποιμαντικής της παρουσίας. Θεωρεί ότι υπερασπίζεται την παραδοσιακή ρωμαιοκαθολική πίστη απέναντι στις αλλαγές που ακολούθησαν τη Β΄ Σύνοδο του Βατικανού.
Η σημερινή εξέλιξη επαναφέρει ουσιαστικά το σκηνικό του 1988, όταν ο Λεφέβρ χειροτόνησε τέσσερις επισκόπους χωρίς την έγκριση του Ιωάννη Παύλου Β΄. Οι αφορισμοί εκείνων των επισκόπων ήρθησαν το 2009 από τον Βενέδικτο ΙΣΤ΄, χωρίς όμως να αποκατασταθεί πλήρως το κανονικό καθεστώς της Αδελφότητας.
Ο Κάρλο Μαρία Βιγκανό υπηρέτησε ως Αποστολικός Νούντσιος στις Ηνωμένες Πολιτείες από το 2011 έως το 2016, προτού εξελιχθεί σε έναν από τους σκληρότερους αντιπάλους του Πάπα Φραγκίσκου, της Β΄ Συνόδου του Βατικανού και της μετασυνοδικής πορείας της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
Τον Ιούλιο του 2024 το Δικαστήριο για τη Διδασκαλία της Πίστεως τον έκρινε ένοχο για το αδίκημα του σχίσματος και ανακοίνωσε τον αφορισμό του. Η επίσημη απόφαση ανέφερε ότι αρνήθηκε να αναγνωρίσει και να υπακούσει στον Πάπα, απέρριψε την κοινωνία με όσους βρίσκονται υπό την εξουσία του και αμφισβήτησε τη νομιμότητα και τη διδακτική αυθεντία της Β΄ Συνόδου του Βατικανού.
