Το χειρότερο που μπορεί να συμβεί σε μια οικογένεια, είναι να σκορπίσει. Να χαθούν τα αδέρφια, τα ξαδέρφια και οι κοντινοί συγγενείς. Να μην συναντιόνται. Να μην επικοινωνούν, κι οι ευκαιρίες συνάντησης να συνδέονται με μυστήρια κι ακολουθίες. Με απλά λόγια, αδέρφια και ξαδέρφια, άτομα που μεγάλωσαν μαζί, μοιράστηκαν την ίδια μήτρα, να βλέπουν ο ένας τον άλλο σε κηδείες και μνημόσυνα… άντε και σε κάποιο γάμο.
«Πως γίναμε έτσι;» αναρωτιούνται συχνά σε αυτές τις συναντήσεις οι ρομαντικοί των οικογενειών. Και να, τα «γιατί χαθήκαμε έτσι;». Από δίπλα τα κεφάλια που κουνιούνται συγκαταβατικά και τα βλέμματα που αποφεύγουν την ευθεία επαφή. Γιατί στο τέλος της μέρας όλοι ξέρουν πως αυτή η απόσταση δεν δημιουργήθηκε από μόνη της. Όλοι έχουν το μερίδιο τους.
Σε τέτοιες καταστάσεις, οι μόνοι που μπορούν να επαναφέρουν κάπως την φυσική ροή των γεγονότων είναι οι γονείς. Καμιά φορά και τα μεγάλα αδέρφια, που ασκώντας την «εξουσία» τους ως οι «μεγάλοι», αναγκάζουν το… σκορποχώρι να μαζευτεί.
Είμαι βέβαιος πως δεν υπάρχει ούτε ένας από εσάς που διαβάζει αυτές τις γραμμές που να μην έχει μια παρόμοια εμπειρία, ένα κοντινό βίωμα και μια αντίστοιχη ιστορία να μοιραστεί.
Δύσκολο πράγμα οι οικογένειες λοιπόν. Νομίζω πως όλοι μπορούμε να συμφωνήσουμε. Κι όταν μιλάμε για οικογένειες εννοούμε όχι μόνο τις βιολογικές, αυτές που τις δημιουργεί και τις συνδέει το αίμα, αλλά κι αυτές που τις ενώνει το πνεύμα. Τις πνευματικές οικογένειες. Τη δική μας οικογένεια, την Ορθόδοξη.
Πάει καιρός που η οικογένεια δεν επικοινωνεί. Τα αδέρφια, τα παιδιά και οι συγγενείς έχουν χωριστεί σε ομάδες. Οι μισοί διεκδικούν το δίκιο τους, όπως το αντιλαμβάνονται, κι άλλοι μισοί προσπαθούν να ισορροπήσουν αρνούμενοι να πάρουν μέρος, γιατί «που να μπλέκεις τώρα στους ξένους καυγάδες».
Αποτέλεσμα; Ο μόνος τρόπος για να βρεθούν οι Ορθόδοξες Εκκλησίες, κάτω από την ίδια στέγη είναι σε κηδεία. Σε επίπεδο εκπροσώπων το είδαμε στην Βουλγαρία. Στην Αλβανία στην κηδεία του Αναστάσιου, είδαμε περισσότερους Προκαθημένους. Στην κηδεία του Πάπα επέστρεψαν οι εκπρόσωποι, και στην ενθρόνιση του διαδόχου του προχθές δίπλα από τον επίσκοπο της Πρεσβυτέρας Ρώμης οι Προκαθήμενοι Νέας Ρώμης και Σιών μαζί με εκπροσώπους από το σύνολο των Ορθοδόξων Εκκλησιών, της Πολωνίας μόνο -αν δεν κάνω λάθος- εξαιρουμένης.
Ακόμη κι αυτοί οι δυο Προκαθήμενοι που ήταν εκεί έχουν το δικό τους debate. Αυτή τη φορά, όχι για το προαιώνιο «τίνος είναι μάνα το παιδι;» αλλά για το ποια είναι η πιο δυνατή «μάνα». Η Σιών η Αγία η «μήτηρ των Εκκλησιών» ή η «Μητέρα Εκκλησία»;
Νομίζω, μάλλον είμαι βέβαιος από τις συζητήσεις που κάνω καθημερινά με φίλους και απλούς συνομιλητές, πως δεν υπάρχει ένας που να μην ντρέπεται για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται αυτή τη στιγμή ο ορθόδοξος κόσμος.
Σε μια εποχή που η ανθρωπότητα δοκιμάζεται με τόσο άγριο τρόπο, οι Εκκλησίες και οι Προκαθήμενοι «κρατάνε μούτρα» ο ένας στον άλλο. Ζητώ συγγνώμη σε όσους διαβάζοντας αυτές τις γραμμές θεωρούν υπεραπλουστευτική την προσέγγιση μου, αλλά είμαι οπαδός της κατακλυσμικής θεραπείας. Αν δεν τολμάμε να βρούμε μια λύση στο πρόβλημα μας, ας έχουμε το θάρρος να δουμε την πραγματικότητα όπως είναι. Τουλάχιστον να μην κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας.
Ο κόσμος βλέπει από την μια το Βατικανό να δίνει απαντήσεις σε ερωτήματα που τον απασχολούν, να προχωρά και να ξεπερνά κρίσεις που φθάνουν ακόμη και στην κορυφή του τρούλου της βασιλικής του αγίου Πέτρου, και από την άλλη τους ορθοδόξους… Τίποτα! Απλά τους αγνοεί.
Δεν συγκρίνω. Καταγράφω!
Όμορφο, πρέπον, και επιβεβλημένο να κάνουμε Πάσχα όλοι μαζί, Ορθόδοξοι και Ρωμαιοκαθολικοί. Όμως… οι Ορθόδοξοι πότε θα μπορέσουμε να πάμε σε μια απλή Κυριακή, όλοι, στην ίδια εκκλησία;
Αυτή τη στιγμή η Ορθόδοξη Εκκλησία βρίσκεται σε βαθιά κρίση. Άλλοι το βλέπουν ως παρακμή. Δεν θέλω να το δω έτσι. Ίσως και να μην αντέχω. Ο κόσμος καίγεται κι εμείς, αφήσαμε την γνωστή διαμάχη για το αν θα πρέπει να τον σβήσουμε με νερό ή με αφρό και ξεκινήσαμε μια νέα κατηγορώντας ο ένας τον άλλο για το ποιος άναψε τη φωτιά, αγνοώντας παντελώς την ύπαρξη της ίδιας της φωτιάς. Αν είμασταν σε ένα λόφο σαν τον Ξέρξη και τα βλέπαμε όλα αυτά από ψηλά ίσως και να γλιτώναμε, αλλά είμαστε στην μέση της πυρκαγιάς. Άρα ξέρετε ποια θα είναι η συνέχεια.
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αιώνες τώρα, από τότε που η Πενταρχία έπαψε να λειτουργεί και η Ρώμη αποφάσισε να πάρει τον δρόμο της, έχει λάβει προνόμια κι ευθύνες. Στην πραγματικότητα έχει μόνο ευθύνες. Τα προνόμια είναι… «παρηγοριά στον άρρωστο». Είναι αυτά τα «εξτραδάκια» που προσφέρουμε σε αυτόν που του δίνουμε την δύσκολη δουλειά για να νιώσει λίγο καλύτερα.
Ουσιαστικά η Κωνσταντινούπολη έχει μια δουλειά να κάνει από τότε που η Ρώμη απαρνήθηκε την οικογένεια. Να διατηρήσει την ενότητα. Για τον Κωνσταντινουπόλεως και τον θρόνο του μπορούν να γραφούν βιβλιοθήκες ολόκληρες. Κι έχουν γραφεί δηλαδή. Όμως, αυτή η αποστολή, μπορεί πολύ εύκολα, επίσης, να περιγραφεί με δυο λέξεις: Φύλακας – Ενότητα.
Όλους αυτούς τους αιώνες που έχει την ευθύνη, τα κατάφερε πάντα; Όχι. Έκανε λάθη; Ναι. Φυσικό δεν είναι;
Άλλωστε σε αντίθεση με την μεγάλη αδερφή της, η Νέα Ρώμη δεν είχε ποτέ την άνεση, τα μέσα και τα εργαλεία για να επιτελέσει το έργο της. Το έκανε όμως. Και παρά τα λάθη, τα ανθρώπινα και τα αναπόφευκτα, το κράτησε το καράβι.
Το θέμα είναι που πάμε τώρα; «Πως γίναμε έτσι;» θα αναρωτηθώ ο ρομαντικός.
Αν υπήρχε ένα σύστημα συναγερμού στον ορθόδοξο κόσμο φτιαγμένο ώστε να ενημερώσει τον «φύλακα» πως κάτι δεν πάει καλά ήρθε η ώρα να πατήσουμε το κουμπί. Αν αυτό το σύστημα ήταν φρυκτωρίες, ήρθε η ώρα να τις ανάψουμε.
Το Φανάρι δεν μπορεί, δεν δικαιούται να παρακολουθεί άλλο. Στην πραγματικότητα δεν γίνεται να ασχολείται με οτιδήποτε άλλο. Κανένα πρόβλημα δεν είναι μεγάλο τη στιγμή που το σπίτι καίγεται. Κανένα κατόρθωμα δεν είναι αρκετό όταν η οικογένεια διαλύεται.
Ο διάδοχος του Ανδρέα έχει προνόμια, έχει φαρέτρα, έχει θεσμική μνήμη. Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι θεωρητικά ή διακοσμητικά. Όλα έχουν έναν σκοπό. Η πανοπλία του μπορεί να είναι αστραφτερή αλλά δεν έχει φτιαχτεί για να καλύψει την ανάγκη για γυαλάδα. Άλλη είναι η χρησιμότητα της.
Φρονώ λοιπόν και με αυθάδεια προτείνω στο Φανάρι να σταματήσει ότι κάνει. Να κάνει ένα βήμα πίσω. Να ακούσει τον ήχο της πραγματικότητας εντός της οικογένειας αλλά και έξω από αυτήν και απλά να κάνει αυτό για το οποίο υπάρχει… Να ενώσει.