Υπάρχουν φράσεις που, παρότι ειπώθηκαν πριν από αιώνες, ακούγονται σήμερα πιο επίκαιρες από ποτέ. Μία από αυτές ανήκει στον Απόστολο Παύλο και περιέχεται στο Αποστολικό ανάγνωσμα (Γαλ. 2:16-20) της Θείας Λειτουργίας της σημερινής Κυριακής: «Ζω δε, όχι πια εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός» (Γαλ. 2:20). Πρόκειται για φράση που συμπυκνώνει μία ολόκληρη κοσμοθεωρία: Η ζωή του ανθρώπου αποκτά νόημα όχι όταν περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του, αλλά όταν γίνεται χώρος παρουσίας του Θεού.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, τον 4ο αιώνα μ.Χ., ερμηνεύει το χωρίο με τρόπο που δεν αφήνει περιθώρια παρεξήγησης: «Τι σημαίνει “δεν ζω πια εγώ”; Το ίδιο το θέλημα του Παύλου είχε σβήσει· δεν ήθελε πια κάτι δικό του, αλλά ό,τι ήθελε ο Χριστός. Κι αυτό είναι το τέλειο σημάδι της αληθινής ζωής» (PG 61, 624). Με άλλα λόγια, ο Χρυσόστομος βλέπει εδώ, το πέρασμα από τον εγωκεντρισμό στην ελευθερία της αγάπης. Μία ελευθερία, στην οποία η ιδιαίτερη προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου δεν καταργείται αλλά, αντίθετα, ολοκληρώνεται, καθώς παύει να φυλακίζεται στο στενό της «εγώ» και ανοίγεται ελεύθερα στο θέλημα του Θεού.
Αιώνες αργότερα, τον 20ο αιώνα, ένας σύγχρονός μας άγιος, ο όσιος Σωφρόνιος του Έσσεξ (+1994) έρχεται να συμπληρώσει αυτήν την προοπτική: «Όσο πιο πολύ ζει μέσα μας ο Χριστός, τόσο πλαταίνει η καρδιά μας, χωρώντας ολόκληρη την ανθρωπότητα. Ο εαυτός μας μικραίνει, και μεγαλώνει η ζωή του Χριστού μέσα μας» (Σωφρόνιος Σαχάρωφ, «Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστίν», Έσσεξ 1993, σ. 217).
Ο Σωφρόνιος δείχνει, έτσι, ότι η φράση «ζει μέσα μου ο Χριστός» αφορά τόσο στην προσωπική σωτηρία, όσο και στην ικανότητα του ανθρώπου να αγκαλιάσει τον κόσμο με την καρδιά του Χριστού. Πρόκειται, δηλαδή, για μία υπαρξιακή μεταμόρφωση, που καταργεί τα όρια της ατομικότητας και κάνει τον άνθρωπο να ανοίγεται στους άλλους.
Κάνοντας, τώρα, ένα βήμα προς το σήμερα, δεν μπορούμε παρά να αναλογιστούμε το κλίμα της εποχής. Ζούμε σε έναν κόσμο όπου το «εγώ» προβάλλεται καθημερινά. Από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέχρι τον χώρο εργασίας, η κοινωνία μας ενθαρρύνει την αυτοπροβολή, τον ανταγωνισμό και την αδιάκοπη αναζήτηση της ατομικής επιτυχίας, θέτοντας την αληθινή σχέση με τους άλλους στο περιθώριο, με συνηθέστερο αποτέλεσμα την αίσθηση και τη βίωση μοναξιάς, άγχους και μεγάλου εσωτερικού κενού.
Η παύλεια έκφραση «ζει μέσα μου ο Χριστός», μπορεί να γίνει, όμως, η απάντηση σε πολλά από τα αδιέξοδα της εποχής μας. Έτσι, στην οικογένεια μπορεί να σημαίνει ότι βάζουμε τον άλλο πριν από τον εαυτό μας, στην εργασία ότι επιδεικνύουμε ακεραιότητα και προσφορά, ενώ στην κοινωνία ότι χτίζουμε γέφυρες και γκρεμίζουμε τα όποια τείχη.
Σ’ έναν κόσμο που λατρεύει το «εγώ», ο Απόστολος Παύλος μας θυμίζει ότι η πιο τολμηρή πράξη ελευθερίας είναι να πούμε: «Ζω, όχι πια εγώ». Πρόκειται για μία πραγματικά ανατρεπτική πρόταση: Δεν βρίσκουμε τον εαυτό μας κλείνοντας τον κόσμο έξω, αλλά ανοίγοντας την καρδιά μας σε Αυτόν που είναι η Αγάπη. Και τότε ξεκινά η αληθινή ζωή, η οποία λογίζεται μόνο ως σχέση. Κι αυτό, τελικά, είναι η Εκκλησία: Ζωή με τον Χριστό και τους άλλους.
*Το παραπάνω άρθρο δημοσιεύθηκε την Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου 2025 στην εφημερίδα Μακεδονία της Κυριακής.