Φαύλος. Οι αρχαίοι Έλληνες με αυτόν τον όρο χαρακτήριζαν τον ηθικά κακό, τον ασήμαντο, τον ανάξιο, τον τιποτένιο, τον ευτελή, τον μοχθηρό, τον ποταπό άνθρωπο.
Φαύλος. Εκείνος που είναι σε απόλυτη αντίθεση με την αρετή. Ο άνθρωπος που δεν έχει ηθικές αρχές και αξίες.
Σύμφωνα με τη διδασκαλία του Πλάτωνα αλλά και τη σωκρατική ηθική πηγή της φαυλότητας θεωρείται η άγνοια. Δηλαδή, η φαυλότητα προκύπτει όταν το άτομο δεν έχει πραγματική γνώση και ορθή παιδεία και εξαιτίας αυτής της κατάστασης μπερδεύει, συγχέει, το καλό με το κακό.
Στην αρχαία ελληνική γραμματεία, οι όροι «φαύλος» και «φαυλότητα» έχουν εξελικτική πορεία. Αρχικά, ο όρος «φαύλος» δηλώνει την ευτέλεια, τον άνθρωπο που είναι ασήμαντος. Αργότερα, δηλώνει ή περιγράφει την ολοκληρωμένη ηθική και φιλοσοφική έννοια της διαφθοράς και της κακίας.
Ο Όμηρος αναφέρει, ότι ο φαύλος είναι ο άνθρωπος του λαού, ο απλός θνητός, σε αντίθεση με τον άριστο, τον αγαθό, τον ευγενή. Όμως, καθώς περνούν τα χρόνια ο όρος «φαύλος» αποκτά ηθικό περιεχόμενο.
Ο Αριστοτέλης αναφέρει, ότι εκείνος που είναι φαύλος δεν έχει σωστή κρίση εξαιτίας της εσωτερικής του αστάθειας. Άρα, οι επιλογές του είναι λανθασμένες.
Ο Πλάτωνας και ο Σωκράτης τονίζουν, ότι ο φαύλος άνθρωπος στερείται αρετής, γιʼ αυτό είναι και παραμένει ασταθής. Δηλαδή, άγεται και φέρεται από τα πάθη του.
Ο Πλάτωνας αναφέρει, ότι εξαιτίας της «φαυλότητας» η ψυχή του ανθρώπου χάνει την αρμονία της και η ζωή του γεμίζει από τρομερά προβλήματα.
Οι όροι «φαύλος» και «φαυλότητα» μπορούν να λάβουν και άλλη διάσταση.
Φαύλος είναι εκείνος που βάζει το συμφέρον του πάνω από το κοινό καλό.
Φαύλος, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, είναι αυτός που δημαγωγεί και καθοδηγεί στην παρακμή εκείνους ή τα κράτη που εξουσιάζει.
Ο Αριστοτέλης ισχυρίζεται, ότι η φαυλότητα αποτελεί «έξη», συνήθεια και συγκεκριμένα κακή συνήθεια. Άλλωστε, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, ο φαύλος άνθρωπος επιλέγει πάντα την υπερβολή στη ζωή του και όχι το μέτρο. Δηλαδή, φτάνει στα άκρα.
Η φαυλότητα φέρνει τον άνθρωπο σε εσωτερική σύγκρουση με τον εαυτό του, γιʼ αυτό και ο φαύλος άνθρωπος δε μπορεί να απολαύσει ποτέ την ευτυχία.
Ο φαύλος δε μετανιώνει πραγματικά για τα λάθη του ή τις άσχημες πράξεις του.
Ο Πλάτωνας αναφέρει, ότι η ψυχή του φαύλου καθοδηγείται από τα ένστικτά του και όχι από τη λογική του, γιʼ αυτό και κάνει πράξη το κακό επειδή αγνοεί πραγματικά το καλό.
Ο όρος «φαύλος» στην Εκκλησία συνδέεται με την πνευματική κατάσταση του ανθρώπου.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος αναφέρει: «Φαύλος βίος, φαύλα δόγματα εισάγει». Δηλαδή, η κακή ζωή, η εγωιστική στάση του ανθρώπου απέναντι σε όλους, η ιδιοτέλεια, ο δόλος και η υποκρισία, μπερδεύουν τον άνθρωπο και του σκοτίζουν το νου, με αποτέλεσμα να οδηγείται στο ψέμα και στην πλάνη.
Το ζήτημα της φαυλότητας των ανθρώπων αντιμετωπίζεται από την Εκκλησία με συγκεκριμένο τρόπο και όχι ως μια παράβαση νομική που απαιτεί κάποια τιμωρία.
Σύμφωνα με τη θεολογία της Εκκλησίας η φαυλότητα αποτελεί πνευματική ασθένεια και αντιμετωπίζεται με συγκεκριμένες θεραπευτικές μεθόδους όπως: αναγνώριση σφαλμάτων, μετάνοια, καλλιέργεια αρετών, νήψη, εγρήγορση, ασκητική ζωή και μυστηριακή ζωή.
Η Εκκλησία τονίζει, ότι οι αδυναμίες και τα πάθη των διαφόρων προσώπων αποτελούν προσωπική πτώση και δεν αμαυρώνουν το θεσμό και τη θεϊκή διδασκαλία της. Άλλωστε, η Εκκλησία είναι Αγία και δεν ακυρώνεται από τις πράξεις και τις ενέργειες των φαύλων ανθρώπων που πολλές φορές εκμεταλλεύονται τη θέση και το αξίωμά τους.
Η Εκκλησία του Χριστού είναι «πνευματικό θεραπευτήριο» που μπορεί να θεραπεύσει εκείνους που αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους, όχι ως «αναμάρτητο και καθαρό», αλλά ως εγκλωβισμένο στον κόσμο της απάτης και των ψευδαισθήσεων.
Γιʼ αυτό, ας αγωνιστούμε!
Ας προσέξουμε!
Έτσι, δε θα επηρεαστούμε από την «αδιάκριτη φαυλότητα των… φαύλων» που επιθυμούν να καταργήσουν την αξιοπρέπειά μας.
Ας προσέξουμε!
Έτσι, δε θα λυγίσουμε μπροστά στον πειρασμό της κολακείας των διαφόρων «ανήθικων και περίεργων αυλοκολάκων» που εργάζονται μόνο για τη δική τους ανάδειξη.
Έτσι, δε θα στερηθούμε την «Ιδέα του Αγαθού».
Έτσι, δε θα ακολουθήσουμε τους φαύλους… αλλά τους Αγίους.
Ας προσέξουμε…