Στρατιές Ἁγίων καί Μαρτύρων ἔχει νά ἐπιδείξει ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία, οἱ ὁποῖοι φθάσαντες εἰς ὕψος μεγίστης πνευματικότητος καί ἁγιότητος κατεστάθησαν ἀστέρες πολύφωτοι τοῦ οὐρανίου στερεώματος.
Αὐτά τά νέφη τῶν Μαρτύρων τῆς Ἐκκλησίας μας καθιστοῦν καί ἐμᾶς χαρισματούχους, διότι ἀπό τό παράδειγμα τῆς ζωῆς καί τῆς ἀνεπιλήπτου βιοτῆς των ἐντείνομε τόν προσωπικό μας ἀγῶνα πρός ἠθικήν τελείωσιν καί ἀνάβασιν ἐκ τῶν γηΐνων εἰς τά ὑπερκόσμια.
Λαοφιλής ὁ ἑορταζόμενος Ἅγιος Μεγαλομάρτυς Φανούριος. Ἡ ἱστορική ὕπαρξίς του ἠγνοήθη ἕως καί τά τέλη τοῦ 14ου αἰ., ὁπότε καί ἀνευρέθη ἡ εἰκόνα του εἰς τό νησί τῆς Ρόδου, ὅπου θεωρεῖται καί ὁ ἔφορός της.
Ἡ εἰκόνα του ἀνευρέθη τυχαίως κατά τήν διάρκειαν ἀνασκαφῶν εἰς τό νότιο μέρος τῶν παλαιῶν τειχῶν τῆς πόλεως ἐντός ἀρχαίου χριστιανικοῦ Ναοῦ, πού ἐμπεριεῖχε παλαιές κατεστραμμένες εἰκόνες καί μία καλῶς διατηρημένην, αὐτήν τοῦ Φανουρίου.
Ὁ Ἅγιος εἰκονίζετο ὡς νεαρός στρατιώτης κρατών εἰς τό δεξιό του χέρι τόν σταυρό καί εἰς τό ἀριστερό ἀνημμένη λαμπάδα καί γύρω δώδεκα μικρές παραστάσεις ἀπό τήν ζωή καί τό μαρτύριό του, τό ὁποῖο δέν ἐκλόνισε τήν πίστη του, καθώς παρέμεινε ἀπτόητος ὑπομένων χειρότερα μαρτύρια. Μέ παρρησία παρουσιάζεται ὄρθιος ἔμπροσθεν τοῦ Ρωμαίου ἀνακριτοῦ, ἀπολογεῖται μέ θάρρος καί ὑπερασπίζεται τήν χριστιανική του πίστη.
Δέν γνωρίζουμε ποῦ καί πότε μαρτύρησε, οὔτε τήν καταγωγή του, οὔτε ποῦ ἐγεννήθη, οὔτε τούς γονεῖς του, οὔτε τήν μόρφωσή του. Ἀλλά πρέπει νά ἦταν μορφωμένος, καθόσον εἰκονίζεται ὡς στρατιωτικός καί νεαρός μαρτυρῶν τήν νεανικήν του ἡλικίαν καί μάλλον τήν ἑλληνικήν του καταγωγήν.
Τά φοβερά μαρτύρια πού ἀπεικονίζονται εἰς τήν εἰκόνα του τόν καθιστοῦν ὄχι ἁπλῶς μάρτυρα, ἀλλά μεγαλομάρτυρα. Ὁ Μητροπολίτης Ρόδου Νεῖλος Β’ ὁ Διασπωρηνός καθιέρωσε τήν μνήμη του τήν 27ην Αὐγούστου. Ἡ φήμη του ἐξηπλώθη εἰς τά Δωδεκάνησα, τήν Κύπρο, τήν Κρήτη, τήν Λέσβο καί τήν ὑπόλοιπη Ἑλλάδα.
Ἡ ἀγάπη μέ τήν ὁποία περιβάλλεται ἀπό τά τέλη τοῦ 14ου αἰ. ἔγινε ἀφορμή νά δημιουργηθοῦν εὐλαβεῖς παραδόσεις, ὅπως καί τό ἔθιμο τῆς πίττας τοῦ Ἁγίου, τῆς γνωστῆς Φανουρόπιττας, πού παρασκευάζεται ἄλλοτε, γιά νά φανερώσει κάποιο ἀπωλεσθέν ἀντικείμενο καί ἄλλοτε νά φανερώσει ὑγεία εἰς κάποιον ἀσθενῆ.
Ὑπάρχει ἡ ἐκδοχή γιά τήν Φανουρόπιττα ὅτι, ὅπως ὁ Ἅγιος ἔγινε γνωστός μέ τήν ἀνεύρεση τῆς εἰκόνας του, ἐφανερώθη δηλαδή μέ θαυμαστόν τρόπον, ἔτσι φανερώνει καί ὁ Ἅγιος κάτι.
Λαμβάνοντες σήμερον δύναμιν ἐκ τοῦ μαρτυρίου τοῦ λαοφιλοῦς Ἁγίου Φανουρίου καθιστάμεθα καί ἡμεῖς ἐργάτες τῆς ἀληθείας καί τῶν ἰδανικῶν τῆς πίστεως. Ἡ Ἁγία Γραφή δίδει μαρτυρία ὅτι οἱ ἐν οὐρανοῖς ἅγιοι καί μάρτυρες δέονται εἰς τόν Θεόν ὑπέρ τῶν ἀδελφῶν τους καί διά τῆς μεσιτείας των ἐπενεργοῦνται θαύματα.
Οἱ προσευχές τῶν ἁγίων ὁμοιάζουν μέ χρυσές φιάλες πλήρεις θυμιαμάτων, ὡς κάτι δηλαδή πολύτιμον εἰς τά ὄμματα τοῦ Θεοῦ, μᾶς τονίζει ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου (Ἀποκ 5,8). Ὁ δέ ἱερός Αὐγουστίνος (†430) τονίζει ὅτι οἱ μάρτυρες δέν εἶναι θεοί δι’ ἡμᾶς.
Ὁ Θεός τους εἶναι καί ὁ Θεός μας καί φυσικά τιμοῦμε τήν μνήμη των ὡς ἁγίων ἀνθρώπων τοῦ Θεοῦ. Οἱ μάρτυρες δέν δοξάζονται ὑπό τῆς Ἐκκλησίας ὡς ἀναμάρτητοι, καθ’ ὅσον οὐδείς ἀναμάρτητος. Δοξάζονται ὑπό τῆς Ἐκκλησίας, διότι ἐπίστευσαν καί ὁμολόγησαν Χριστόν ἔμπροσθεν ἀπίστων ἡγεμόνων καί βασιλέων «καί ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον» ὡς ὁ σημερινός Ἅγιος Μεγαλομάρτυς Φανούριος.
Τά νέφη τῶν μαρτύρων τούς ὁποίους καθημερινῶς ἑορτάζομεν ἐκ τοῦ Ἁγιολογίου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας σαλπίζουν γιά ὅλους ἐμᾶς τό ἐγερτήριον σάλπισμα. Νά ἐγερθοῦμε τοῦ ληθάργου, νά ἀνανήψωμε καί ὡς τέκνα φωτός νά ἐμπεριπατήσωμε τήν ὁδόν τῆς ἀληθείας τοῦ Κυρίου.
Νά καταστοῦμε μαθηταί, φίλοι Του, ἀπόστολοί Του καί νά ἀξιωθοῦμε τῆς Οὐρανίου Βασιλείας Του, ὡς ὁ σήμερον ἑορταζόμενος Ἅγιος Μεγαλομάρτυς Φανούριος, τοῦ ὁποίου τήν εὐλογίαν ἄς ἐπικαλεσθοῦμε εἰς τή ζωήν καί τά ἔργα τῶν χειρῶν μας.