Επιστολή διαμαρτυρίας σχετικά με τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί απέστειλε η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Η επιστολή έχει αποδέκτες την UNESCO, το Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών (ICOMOS) και το Ελληνικό Τμήμα του Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Τοποθεσιών (Ελληνικό ICOMOS), με κοινοποίηση ταυτόχρονα προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, την Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, τον Έλληνα Πρωθυπουργό, καθώς και τους υπουργούς Εξωτερικών, Παιδείας και Πολιτισμού.

Η Ι. Σύνοδος κάνει λόγο για την ιστορία του εμβληματικού ναού, τις φθορές που υπέστη από την πρώτη μετατροπή του σε τέμενος μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, αλλά και τις επιπτώσεις που θα έχει και η ξανά επιχειρούμενη μετατροπή του σε τζαμί τόσο στο ίδιο το μνημείο όσο και στην πρόσβαση που πλέον θα έχουν “χρι­στι­α­νοί προ­σκυ­νη­τές ἀπό ὅλο τόν κό­σμο, με­ταξύ τῶν ὁ­ποίων καί μέλη τῆς Ἐκ­κλη­σίας τῆς Ἑλλά­δος, οἱ ὁ­ποῖοι δέν θά ἔ­χουν ἀ­κώ­λυτη πρό­σβαση στό μνη­μεῖο ἐν ὄ­ψει τῆς με­τα­τρο­πῆς του σέ ἰσλαμικό τέ­με­νος καί τῆς ἀ­πό­κρυ­ψης τῶν χρι­στι­α­νι­κῶν ἀρ­χαι­ο­τή­των του (ψη­φι­δω­τῶν κ.λπ.)“.

“Η ἀ­πό­φαση τοῦ τουρ­κι­κοῦ Συμ­βου­λίου τῆς Ἐ­πι­κρα­τείας με­τα­τρέ­πει ἐκ νέου τόν Ναό τῆς Ἁ­γίας Σο­φίας ἀπό μνη­μεῖο πο­λι­τι­στι­κῆς κλη­ρο­νο­μιᾶς σέ σύμ­βολο κα­τά­κτη­σης. Ἐ­πι­πλέον ἡ ἀ­πό­φαση τοῦ τουρ­κι­κοῦ Συμ­βου­λίου Ἐ­πι­κρα­τείας ἐ­πι­τρέ­πει στό Τουρ­κικό κρά­τος νά χρη­σι­μο­ποιεῖ ἕνα μνη­μεῖο τοῦ Χρι­στι­α­νι­κοῦ πο­λι­τι­σμοῦ μέ τρόπο πού ἀ­πο­βλέ­πει νά προ­σβά­λει τήν Ἀ­να­το­λική Ὀρ­θό­δοξη Χρι­στι­α­νική Ἐκ­κλη­σία, ἀλλά καί τίς λοι­πές ἀνά τόν κό­σμο χρι­στι­α­νι­κές ὁ­μο­λο­γίες, κα­θώς ὁ Ναός αὐ­τός ἀ­πο­τε­λεῖ γιά τούς χρι­στι­α­νούς ἀνά τόν κό­σμο ἕνα ἀπό τά δι­α­ση­μό­τερα καί ἀρ­χαι­ό­τερα δεί­γματα χρι­στι­α­νι­κῆς να­ο­δο­μίας μνη­μει­α­κῶν δι­α­στά­σεων” αναφέρει χαρακτηριστικά η Ι. Σύνοδος.

Διαβάστε ολόκληρη την επιστολή της Ι. Συνόδου

«Ὅ­πως γνω­ρί­ζετε τό τουρ­κικό κρά­τος ἔ­χει ἐ­πι­κυ­ρώ­σει ἀπό τίς 16.3.1983 τή Δι­ε­θνῆ Σύμ­βαση γιά τήν Προ­στα­σία τῆς Παγ­κό­σμιας Πο­λι­τι­στι­κῆς καί Φυ­σι­κῆς Κλη­ρο­νο­μιᾶς (Unesco  Πα­ρίσι 1972).

  Ὁ Ναός τῆς Ἁ­γίας τοῦ Θεοῦ Σο­φίας θε­με­λι­ώ­θηκε ἀπό τόν Χρι­στι­ανό Αὐ­το­κρά­τορα Ἰ­ου­στι­νι­ανό, ἐγ­και­νι­ά­σθηκε τήν 27η Δε­κεμ­βρίου τοῦ 537 μ.X. καί προ­ο­ρί­σθηκε ὡς χῶ­ρος ἐκ­κλη­σι­α­στι­κῆς λα­τρείας, ἀ­φι­ε­ρω­μέ­νος στή Σο­φία τοῦ Θεοῦ, τόν Ἰ­η­σοῦ Χρι­στό. Πρό­κει­ται γιά ἀ­ρι­στούρ­γημα ἀρ­χι­τε­κτο­νι­κῆς με­γα­λο­φυίας καί εἶ­ναι παγ­κο­σμίως δι­ά­ση­μος ὡς ἕνα κατ’ ἐ­ξο­χήν μνη­μεῖο τοῦ Χρι­στι­α­νι­κοῦ Πο­λι­τι­σμοῦ. Ἡ ἀ­ξία του πα­ρα­μέ­νει οἰ­κου­με­νική ἐ­πειδή ὁ Χρι­στι­α­νι­σμός ἔ­χει ὑ­πε­ρε­θνική καί οἰ­κου­με­νική ἀ­κτι­νο­βο­λία.

  Μετά τό 1453 ὁ Ναός τῆς Ἁ­γίας Σο­φίας με­τα­τρά­πηκε σέ ἰσ­λα­μικό τέ­με­νος. Ἀπό τό 1573 ὁ Ναός τῆς Ἁ­γίας Σο­φίας καί τά στοι­χεῖα του ὑ­πέ­στη­σαν φθο­ρές ἀπό τό Ὀ­θω­μα­νικό Κρά­τος (κα­τα­στροφή χρι­στι­α­νι­κῶν στοι­χείων τοῦ Ναοῦ, ἀ­πο­ξή­λωση ἤ ἐ­πι­κά­λυψη ψη­φι­δω­τῶν, ἐ­πέν­δυση τοί­χων μέ ἰσ­λα­μικά μο­τίβα προ­κει­μέ­νου νά κα­λυ­φθοῦν οἱ χρι­στι­α­νι­κές ἁ­γι­ο­γρα­φίες) καί προ­σθῆ­κες, ἄ­σχε­τες μέ τόν προ­ο­ρι­σμό πού εἶχε κατά τόν χρόνο ἀ­νέ­γερ­σής του (προ­σθήκη μι­να­ρέ­δων, προ­σθήκη ἰσ­λα­μι­κῶν συμ­βό­λων Χα­λί­φη­δων στό ἐ­σω­τε­ρικό τοῦ Ναοῦ), προ­κει­μέ­νου νά χρη­σι­μο­ποι­η­θεῖ ὡς ἰσ­λα­μικό τέ­με­νος. Ἡ χρήση αὐτή ἀπέ­βλεπε νά συμ­βο­λί­σει πο­λι­τικά τήν κα­τά­κτηση τῆς Κων­σταν­τι­νού­πο­λης ἀπό τούς Ὀ­θω­μα­νούς.

  Μέ ἀ­πό­φαση τοῦ Ὑ­πουρ­γι­κοῦ Συμ­βου­λίου τῆς Τουρ­κίας τῆς 24ης Νο­εμ­βρίου 1934, ὁ Ναός με­τα­τρά­πηκε σέ μου­σεῖο ἀ­να­γνω­ρί­ζον­τας τόν μνη­μει­ακό του χα­ρα­κτῆρα καί δι­α­τη­ρῶν­τας τό χρι­στι­α­νικό του ὄ­νομα (Hagia Sofya).

  Τόν Ἰ­ού­νιο τοῦ 1931 ἐ­πε­τράπη στόν Thomas Whittemore νά προ­χω­ρή­σει σέ ἀ­πο­κά­λυψη ὁ­ρι­σμέ­νων σπου­δαίων ψη­φι­δω­τῶν πού ἀ­πει­κο­νί­ζουν τόν Ἰ­η­σοῦ Χρι­στό, τή Θε­ο­τόκο, Ἁ­γί­ους τῆς Ἀ­να­το­λι­κῆς Ὀρ­θό­δο­ξης Ἐκ­κλη­σίας τοῦ Χρι­στοῦ, κα­θώς καί χρι­στι­α­νούς αὐ­το­κρά­το­ρες τῆς Ἀ­να­το­λι­κῆς Ρω­μα­ϊ­κῆς Αὐ­το­κρα­το­ρίας. Πρό­σφατα ἀ­πο­κα­λύ­φθη­καν καί ἄλ­λες χρι­στι­α­νι­κές ἀρ­χαι­ό­τη­τες πού εἶ­χαν κα­λυ­φθεῖ ἀπό τούς Ὀ­θω­μα­νούς (ψη­φι­δωτά μέ ἐ­ξα­πτέ­ρυ­γους ἀγ­γέ­λους).

  Στίς 10 Ἰ­ου­λίου 2020 ἀ­να­κοι­νώ­θηκε ὅτι τό τουρ­κικό Συμ­βού­λιο τῆς Ἐπι­κρα­τείας ἔ­κανε δε­κτή αἴ­τηση ἀ­νά­κλη­σης τοῦ «Συν­δέ­σμου Προ­σφο­ρᾶς στά Βα­κού­φια, τά ἱ­στο­ρικά μνη­μεῖα καί τό πε­ρι­βάλ­λον», ἀ­να­κά­λεσε ἀ­πό­φαση τοῦ Ὑ­πουρ­γι­κοῦ Συμ­βου­λίου τῆς Τουρ­κίας τῆς 24ης Νο­εμ­βρίου 1934 καί ἐ­πέ­τρεψε τή με­τα­τροπή τοῦ μνη­μείου σέ ἰσ­λα­μικό τέ­με­νος.

  Οὐ­σι­α­στικά ἡ ἀ­πό­φαση τοῦ τουρ­κι­κοῦ Συμ­βου­λίου τῆς Ἐ­πι­κρα­τείας με­τα­τρέ­πει ἐκ νέου τόν Ναό τῆς Ἁ­γίας Σο­φίας ἀπό μνη­μεῖο πο­λι­τι­στι­κῆς κλη­ρο­νο­μιᾶς σέ σύμ­βολο κα­τά­κτη­σης. Ἐ­πι­πλέον ἡ ἀ­πό­φαση τοῦ τουρ­κι­κοῦ Συμ­βου­λίου Ἐ­πι­κρα­τείας ἐ­πι­τρέ­πει στό Τουρ­κικό κρά­τος νά χρη­σι­μο­ποιεῖ ἕνα μνη­μεῖο τοῦ Χρι­στι­α­νι­κοῦ πο­λι­τι­σμοῦ μέ τρόπο πού ἀ­πο­βλέ­πει νά προ­σβά­λει τήν Ἀ­να­το­λική Ὀρ­θό­δοξη Χρι­στι­α­νική Ἐκ­κλη­σία, ἀλλά καί τίς λοι­πές ἀνά τόν κό­σμο χρι­στι­α­νι­κές ὁ­μο­λο­γίες, κα­θώς ὁ Ναός αὐ­τός ἀ­πο­τε­λεῖ γιά τούς χρι­στι­α­νούς ἀνά τόν κό­σμο ἕνα ἀπό τά δι­α­ση­μό­τερα καί ἀρ­χαι­ό­τερα δεί­γματα χρι­στι­α­νι­κῆς να­ο­δο­μίας μνη­μει­α­κῶν δι­α­στά­σεων.

  Στό ἴ­διο κλίμα, ἀ­να­κοι­νώ­θηκε ἀπό τή Δι­εύ­θυνση Θρη­σκευ­τι­κῶν Ὑ­πο­θέ­σεων τῆς Τουρ­κίας ὅτι θά κα­λύ­πτον­ται οἱ χρι­στι­α­νι­κές ἁ­γι­ο­γρα­φίες τοῦ μνη­μείου κατά τή δι­άρ­κεια τῶν ἰσ­λα­μι­κῶν προ­σευ­χῶν μέσα στό μνη­μεῖο (δη­λαδή πέντε φο­ρές τήν ἡ­μέρα) καί δέν θά ἐ­πι­τρέ­πε­ται ἡ εἴ­σο­δος κοι­νοῦ κατά τή δι­άρ­κεια τῶν προ­σευ­χῶν. Ἑ­πο­μέ­νως, θά πε­ρι­ο­ρί­ζε­ται ἡ ἐ­λεύ­θερη πρό­σβαση κοι­νοῦ σέ ὁ­ρι­σμέ­νες ὧ­ρες καί θά κα­λύ­πτον­ται τά χρι­στι­α­νικά στοι­χεῖα τοῦ Ναοῦ, ἀκρω­τη­ρι­ά­ζον­τας μέ αὐτόν τόν τρόπο βά­ναυσα τήν εἰ­κόνα καί τήν ἀ­κε­ραι­ό­τητα τοῦ μνη­μείου, προ­κει­μέ­νου νά κα­τα­στεῖ ἰσ­λα­μικό τέ­με­νος. Εἶ­ναι ἐ­πί­σης προ­φα­νές ὅτι οἱ ἐρ­γα­σίες συν­τή­ρη­σης τῶν χρι­στι­α­νι­κῶν ἀρ­χαι­ο­τή­των τοῦ Ναοῦ θά ἀ­να­στα­λοῦν, κα­θώς δέν συμ­βι­βά­ζον­ται πλέον μέ τή νέα χρήση τοῦ μνη­μείου.

  Τόν Ναό ἐ­πι­σκέ­πτον­ται χρι­στι­α­νοί προ­σκυ­νη­τές ἀπό ὅλο τόν κό­σμο, με­ταξύ τῶν ὁ­ποίων καί μέλη τῆς Ἐκ­κλη­σίας τῆς Ἑλ­λά­δος, οἱ ὁ­ποῖοι δέν θά ἔ­χουν ἀ­κώ­λυτη πρό­σβαση στό μνη­μεῖο ἐν ὄ­ψει τῆς με­τα­τρο­πῆς του σέ ἰσ­λα­μικό τέ­με­νος καί τῆς ἀ­πό­κρυ­ψης τῶν χρι­στι­α­νι­κῶν ἀρ­χαι­ο­τή­των του (ψη­φι­δω­τῶν κ.λπ.).

  Γιά τούς λό­γους αὐ­τούς αἰ­τού­μα­στε νά ἀ­σκή­σετε τίς ἁρ­μο­δι­ό­τη­τές σας κατά τίς Δι­ε­θνεῖς Συν­θῆ­κες γιά τήν προ­στα­σία τοῦ μνη­μείου καί νά ἐκ­δη­λώ­σετε τήν ἀν­τί­θεσή σας στή με­τα­τροπή του σέ ἰσ­λα­μικό τέ­με­νος.

† Ὁ Ἀθη­νῶν ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ, Πρό­ε­δρος

Ὁ Ἀρ­χι­γραμ­μα­τεύς

† Ὁ Ὠρεῶν Φιλόθεος»

Κείμενα από την συντακτική ομάδα του orthodoxia.info.

Ετικέτες: