Ιστορικά ντοκουμέντα και άγνωστες πτυχές της επανακομιδής της Τιμίας Κάρας του Αγίου Τίτου από τη Βενετία στο Ηράκλειο παρουσιάστηκαν κατά την έναρξη του επιστημονικού συνεδρίου της Πατριαρχικής Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Κρήτης, για τη συμπλήρωση 60 ετών από το γεγονός.
Το συνέδριο με θέμα «Άγιος Απόστολος Τίτος, Πρώτος Επίσκοπος Κρήτης – 60 χρόνια από την επανακομιδή της Τιμίας του Κάρας (1966-2026)» ξεκίνησε τη Δευτέρα 18 Μαΐου 2026 με τη συμμετοχή Ιεραρχών, πανεπιστημιακών και ερευνητών από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Κατά τον χαιρετισμό του, ο εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριάρχη, Μητροπολίτης Σελευκείας κ. Θεόδωρος, μετέφερε τις πατριαρχικές ευχές και στάθηκε στη σημασία του συνεδρίου για τη σύγχρονη πορεία του διαχριστιανικού διαλόγου.
Ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Ευγένιος ανέγνωσε τη συνοδική εγκύκλιο του 1966 πριν από την άφιξη της Τιμίας Κάρας στην Κρήτη, καθώς και το τηλεγράφημα του Καρδιναλίου Ουρμπάνι για τη διοργάνωση της αποστολής από τη Βενετία, ενώ ανακοίνωσε την πρόθεση έκδοσης των πρακτικών του συνεδρίου.
Κομβικό σημείο των εργασιών αποτέλεσε η εισαγωγική ομιλία του Μητροπολίτη Σελευκείας κ. Θεοδώρου σχετικά με την ανέκδοτη αλληλογραφία μεταξύ του Οικουμενικού Πατριάρχη Αθηναγόρα και του Μητροπολίτη Κρήτης Ευγενίου Ψαλιδάκη για το ιστορικό γεγονός.
Όπως τονίστηκε, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία υπερέβη τα στενά όρια της τοπικής εκκλησιαστικής ζωής και εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς για τις σχέσεις Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών κατά την περίοδο των πρώτων διαχριστιανικών προσεγγίσεων.
Οι εισηγήσεις του συνεδρίου κινήθηκαν σε ευρύ φάσμα θεμάτων που αφορούν την αποστολική παράδοση της Κρήτης, τη θεολογία, την ιστορία και τη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας.
Ο Εμμανουήλ Καραγεωργούδης αναφέρθηκε στη θέση του Αγίου Τίτου στο Ρωμαϊκό Μαρτυρολόγιο, ο πρωτοπρεσβύτερος Αθανάσιος Γκίκας στην οργάνωση της ποιμαντικής διακονίας μέσα από την Προς Τίτον επιστολή και ο Μητροπολίτης Πέτρας κ. Γεράσιμος στην υμνογραφική παράδοση του Αγίου Τίτου.
Η Ειρήνη Χριστινάκη προσέγγισε ζητήματα κανονικής παράδοσης και ποιμαντικής αντιμετώπισης των παραπτωμάτων, ενώ οι Σωτήριος Δεσπότης και Αναστάσιος Ακρίδας εστίασαν στο ιουδαϊκό υπόβαθρο της Προς Τίτον επιστολής.
Παράλληλα, ο Αθανάσιος Γλάρος ανέδειξε τη σχέση Παύλου και Τίτου μέσα από τον Άγιο Ανδρέα Κρήτης, ο Εμμανουήλ Δουνδουλάκης τη μορφή του Αποστόλου Τίτου στο υμνογραφικό έργο του Οσίου Γερασίμου Μικραγιαννανίτου και ο Ιωάννης Τσερεβελάκης τις απηχήσεις της Προς Τίτον επιστολής στους ύμνους των Θεοφανείων.
Ο Γεώργιος Βλαχάκης ανέπτυξε τη σχέση επιστήμης και θρησκείας μέσα από την Προς Τίτον επιστολή, ο Ευστάθιος Λιανός-Λιάντης παρουσίασε τον Απόστολο Τίτο ως «πολιτισμικό μεταφραστή» της παύλειας θεολογίας, ενώ ο Γεώργιος Τσερεβελάκης προσέγγισε την επανάσταση του Αγίου Τίτου και τη σύνδεσή της με τη διαμόρφωση της κρητικής πολιτικής ταυτότητας κατά τη βενετοκρατία.
Στις εργασίες αναγνώστηκε επίσης εισήγηση του καθηγητή του Πανεπιστημίου Graz Γρηγορίου Λαρεντζάκη σχετικά με τον ρόλο του Αρχιεπισκόπου Κρήτης Ευγενίου Α΄ ως γεφυροποιού μεταξύ Ανατολής και Δύσης κατά την περίοδο της μεταφοράς του ιερού λειψάνου.
Τις εργασίες πλαισίωσε η πρωτοβουλία του Αρχιεπισκόπου Κρήτης κ. Ευγενίου να δωρίσει στην Πατριαρχική Ακαδημία ένα από τα δέκα χειρόγραφα αντίτυπα της Προς Τίτον Επιστολής σε περγαμηνή μορφή, ως αναμνηστική προσφορά της τοπικής Εκκλησίας.
Στο συνέδριο, το οποίο ολοκληρώθηκε την Τρίτη 19 Μαΐου στο Ηράκλειο, συμμετείχαν Ιεράρχες της Εκκλησίας Κρήτης και άλλων Ορθοδόξων Εκκλησιών, πανεπιστημιακοί καθηγητές, ερευνητές, κληρικοί και φοιτητές.
