Την Κυριακή αυτή, που συμπίπτει με την εορτή των ιατρών-θεραπευτών αγίων Κοσμά και Δαμιανού, η Εκκλησία όρισε ως αποστολικό ανάγνωσμα την περικοπή της Α΄ προς Κορινθίους επιστολής, όπου ο Παύλος αναφέρεται στο θέμα των πνευματικών χαρισμάτων και πάνω απ’ όλα στην αγάπη. Ας δούμε την περικοπή σε μετάφραση:

«Αδελφοί, εσείς όλοι μαζί αποτελείτε το σώμα του Χριστού και είστε μέλη του, ο καθένας σας χωριστά.  Γι’ αυτό στην εκκλησία ο Θεός τοποθέτησε τον καθένα στην ορισμένη του θέση: πρώτα έρχονται οι απόστολοι, σε δεύτερη θέση οι προφήτες, σε τρίτη οι διδάσκαλοι και ακολουθούν οι θαυματουργοί, οι θεραπευτές, αυτοί που παραστέκονται στις ανάγκες, οι διαχειριστές, όσοι λαλούν διάφορα είδη γλωσσών. Δεν είναι όλοι απόστολοι ούτε όλοι προφήτες ούτε όλοι διδάσκαλοι. Δεν είναι όλοι θαυματουργοί  ούτε όλοι θεραπευτές ούτε όλοι λαλούν γλώσσες κι ούτε όλοι ξέρουν πώς να τις εξηγούν. Ο ζήλος σας, μάλιστα, πρέπει να στρέφεται προς τα σημαντικότερα χαρίσματα.

Σας δείχνω κι έναν πολύ ανώτερο ακόμα δρόμο: Αν μπορώ να λαλώ όλες τις γλώσσες των ανθρώπων, ακόμα και των αγγέλων, αλλά δεν έχω αγάπη για τους άλλους, οι λόγοι μου ακούγονται σαν ήχος χάλκινης καμπάνας ή σαν κυμβάλου αλαλαγμός. Κι αν έχω της προφητείας το χάρισμα κι όλα κατέχω τα μυστήρια κι όλη τη γνώση, κι αν έχω ακόμα όλη την πίστη, έτσι που να μετακινώ βουνά, αλλά δεν έχω αγάπη, είμαι ένα τίποτα. Κι αν ακόμα μοιράσω στους φτωχούς όλα μου τα υπάρχοντα, κι αν παραδώσω στη φωτιά το σώμα μου για να καεί, αλλά δεν έχω αγάπη, σε τίποτα δε μ’ ωφελεί.

Εκείνος που αγαπάει έχει μακροθυμία, έχει και καλοσύνη· εκείνος που αγαπάει δεν ζηλοφθονεί· εκείνος που αγαπάει δεν κομπάζει ούτε περηφανεύεται· είναι ευπρεπής, δεν είναι εγωιστής ούτε ευερέθιστος· ξεχνάει το κακό που του έχουν κάνει. Δεν χαίρεται για το στραβό που γίνεται, αλλά μετέχει στη χαρά για το σωστό. Εκείνος που αγαπάει, όλα τα ανέχεται· σε όλα εμπιστεύεται, για όλα ελπίζει, όλα τα υπομένει. Ποτέ η αγάπη δε θα πάψει να υπάρχει» (Α΄Κορ.12,27-13,8).

Κατά τον Απ. Παύλο το Άγιο Πνεύμα κατέχει κεντρική θέση στη ζωή της Εκκλησίας, μέσα στην οποία ενεργεί πολλαπλώς. Δίδεται ως δώρο του Θεού που εκδηλώνεται υπό τη μορφή των ποικίλων χαρισμάτων. Το αυτό Πνεύμα αντανακλάται, όπως η ακτίνα του ηλίου στο πρίσμα σε διαφόρους χρωματισμούς, έτσι και το Άγιο Πνεύμα στη ζωή της Εκκλησίας βιώνεται από τους πιστούς και εκδηλώνεται υπό τη μορφή των χαρισμάτων. Οι αποχρώσεις των διαφόρων χαρισμάτων συνθέτουν το ενιαίο φως του Αγίου Πνεύματος.

Στην περικοπή που παραθέσαμε παραπάνω σε μετάφραση ως πρώτους χαρισματούχους αναφέρει ο Απ. Παύλος τους «αποστόλους». Εν συνεχεία, αναφέρει τους «προφήτας», με τους οποίους εννοεί τους εμπνευσμένους διδασκάλους της κοινότητας, έργο των οποίων ήταν η οικοδομή, η παράκληση, η παραμυθία των αδελφών (Α΄ Κορ. 14,3). «Ευαγγελιστής» είναι ο ενισχύων τους πιστούς και κηρύττων στις ιδρυόμενες κοινότητες. Οι «θαυματουργοί» και «θεραπευτές» είχαν το χάρισμα της θεραπείας των χριστιανών από ασθένειες, όπως οι σήμερα εορταζόμενοι άγιοι Ανάργυροι που ονομάζονται έτσι διότι ως ιατροί δεν έπαιρναν αμοιβή. Με το «διαχειριστές» αναφέρεται ο Απόστολος στους ποιμένες, και γενικά στους διοικούντες τις Εκκλησίες. 

Ως τελευταίο χάρισμα αναφέρει ο Παύλος τη «γλωσσολαλία», ίσως διότι οι Κορίνθιοι το υπερεκτιμούσαν και καυχόνταν γι’αυτό. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα χαρίσματα δεν δίδονται σε ορισμένα μόνον εκλεκτά μέλη της Εκκλησίας αλλά σε όλους τους χριστιανούς. Δεν έχομε δηλ. στην Εκκλησία μια χαρισματική αριστοκρατία αλλ΄ ούτως ειπείν μια δημοκρατική πνευματοκρατία, όπου το κάθε μέλος «κατά την αναλογίαν της πίστεως» (Ρωμ. 12, 6) εκτελεί το διακόνημά του (το χάρισμά του) «για την οικοδομήν του σώματος του Χριστού» (Εφεσ. 4,11).

Ποιά είναι η βαθύτερη θεολογική σημασία της εκδηλώσεως των χαρισμάτων; Κατά τη θεολογία της Κ. Διαθήκης, εκείνο το οποίο καθιστά το αναμενόμενο μέλλον της βασιλείας του Θεού ήδη παρούσα πραγματικότητα μέσα στην  Εκκλησία είναι το Άγιο Πνεύμα. Οι ενέργειες και τα χαρίσματά του αποτελούν «αρραβώνα» και πρόγευση της μέλλουσας ολοκληρωμένης ζωής. Συνεπώς οι εκδηλώσεις του Αγ. Πνεύματος δεν είναι δυνατό να χαρακτηρίζουν μία μόνο εποχή, την αποστολική, αλλά όλη την ιστορική ζωή της Εκκλησίας από της ιδρύσεώς της μέχρι της αναμενομένης επανόδου του Κυρίου.

Το ότι δεν διαπιστώνονται σήμερα τα χαρίσματα της εποχής του Απ. Παύλου, τούτο δεν σημαίνει και απουσία του Πνεύματος. Το Πνεύμα όπου θέλει και όπως θέλει πνέει (βλ. Ιωάν. 3,8). Υπάρχει άπειρο περιθώριο πολύπλευρων εκδηλώσεων του Πνεύματος, αναλόγως των αναγκών των διαφόρων εποχών. Ως παραδείγματα αναφέρουμε τις εξής εκδηλώσεις πνευματικών χαρισμάτων κατά την εποχή μας: Το χάρισμα του προσαρμοσμένου στις ανάγκες της εποχής μας κηρύγματος, δια νέων σχημάτων και εκφράσεων και όχι δια παρωχημένων και ξένων προς την νοοτροπία των χρόνων μας τύπων, το χάρισμα της εποικοδομητικής συγγραφικής παραγωγής, το χάρισμα της υγιούς αντιμετωπίσεως των προβλημάτων της νεότητας από τους  ηγέτες της Εκκλησίας, το χάρισμα της σώφρονος διοικήσεως, το χάρισμα της κατανυκτικής ψαλμωδίας κ.ά.π.

Τελικά, ας παρατηρηθεί ότι το χάρισμα δεν δίδεται στον πιστό για να προβληθεί ο ίδιος αλλά για να οικοδομήσει τους άλλους, τα άλλα μέλη του σώματος του Χριστού. Γι’ αυτό και το ανάγνωσμά μας ολοκληρώνεται και μάλιστα αποκορυφώνεται σε έναν ύμνο, τον «ύμνο της αγάπης, «έναν πολύ ανώτερο ακόμα δρόμο», όπως την χαρακτηρίζει ο Παύλος. Ο ύμνος αυτός του 13ου κεφ. της Α΄ προς Κορινθίους επιστολής είναι ένα από τα μαργαριτάρια της Καινής Διαθήκης και της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου που έχει αγάπη, σύμφωνα με τον ύμνο, είναι τα ακόλουθα: α) Έχει μακροθυμία και καλοσύνη, β) δεν αισθάνεται φθόνο για κανέναν και ιδιαίτερα για κείνον που έχει περισσότερα προσόντα (χαρίσματα), γ) δεν είναι εγωιστής ούτε περηφανεύεται για κάτι που έχει σαν να είναι δικό του και όχι δοσμένο από τον Θεό, δ) δεν είναι ευερέθιστος αλλά ξεχνάει το κακό που ενδεχομένως κάποιος του έκανε, ε) μετέχει στη χαρά των άλλων για οτιδήποτε σωστό κάνουν, στ) ανέχεται τα πάντα και τα υπομένει, ζ) έχει ελπίδα στον Θεό. Κι ακόμη η) οποιαδήποτε πράξη αυτοθυσίας γίνεται χωρίς αγάπη δεν έχει αξία ενώπιον του Θεού, θ) κι  η πιο δυνατή πίστη που κάνει τα αδύνατα δυνατά (που «μετακινεί βουνά» κατά τη φράση του Παύλου) χωρίς αγάπη δεν ωφελεί. Τέλος, ι) Κι αν όλα κάποτε καταργηθούν, η γνώση, τα χαρίσματα, ακόμη και η πίστη, «Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει»: «Ποτέ η αγάπη δε θα πάψει να υπάρχει». 

Ο κ. Ιωάννης Καραβιδόπουλος, είναι Ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. ειδικός στην ερμηνεία της Καινής Διαθήκης

Ετικέτες: