ORTHODOXIA.INFO | Βασιλική Σταθοκώστα Διάσκεψη του Συμβουλίου Ευρωπαϊκών Εκκλησιών για την ειρήνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη θρησκευτική ελευθερία στη Μέση Ανατολή
Στο διάστημα από 14 έως 15 Δεκεμβρίου 2018, αντιπρόσωποι Εκκλησιών, οργανισμών αλληλεγγύης, πολιτικοί και ακαδημαϊκοί συμμετείχαν σε Διάσκεψη στο Cumberland Lodge, Windsor Great Park, λίγο έξω από το Λονδίνο. Οι περίπου πενήντα προσκεκλημένοι κλήθηκαν εκεί για να συζητήσουν τρόπους για την επίτευξη της ειρηνικής συνύπαρξης στη Μέση Ανατολή. Η Διάσκεψη αποτέλεσε τόπο συνάντησης Χριστιανών από τη Μέση Ανατολή και από την Ευρώπη με σκοπό την επίτευξη συναντίληψης και αλληλεγγύης.
Παρουσιάστηκαν εισηγήσεις για την κατάσταση στην Αίγυπτο, το Ιράκ, το Ισραήλ, την Ιορδανία, τον Λίβανο, την Παλαιστίνη και τη Συρία, ενώ συζητήθηκαν ζητήματα όπως ο πλουραλισμός, η υπηκοότητα, η εκπαίδευση και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Μετά από εκτενή συζήτηση, οι συμμετέχοντες ενέκριναν το παρακάτω ανακοινωθέν:
Το Ανακοινωθέν της Διάσκεψης
Η Διάσκεψη, λαμβάνοντας υπόψη
– την μακραίωνη ιστορία της Χριστιανοσύνης στη Μέση Ανατολή, την πιστότητά της στο Ευαγγέλιο,
– τη συνεισφορά όλων των θρησκειών στον πολιτιστικό πλούτο της περιοχής, ιδιαίτερα εκείνη των τριών Αβρααμικών παραδόσεων,
– τα διαστήματα ειρηνικής συνύπαρξης στην ιστορία λαών από διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις, που έζησαν σε αυτή την περιοχή,
– τη δραματική έξοδο των Χριστιανών όλων των εκκλησιαστικών παραδόσεων από τις εστίες τους στη Μέση Ανατολή, εξαιτίας συγκρούσεων και πολέμων, τις θρησκευτικές διακρίσεις και τον διωγμό, καθώς και την οικονομική εξαθλίωση,
– την ανάγκη των Χριστιανών, που έχουν απομείνει στην περιοχή, για ασφάλεια και ειρήνη, καθώς και το κάλεσμά τους προς τους αδελφούς και τις αδελφές τους σε άλλα μέρη του κόσμου να δουν, να ακούσουν και να δράσουν,
– την ιστορική και τη σημερινή σχέση της Ευρώπης με τη Μέση Ανατολή, η οποία έχει συμβάλει στην παρούσα κατάσταση και καλεί για συνεχή ετοιμότητα για ανταπόκριση,
κατέληξε στα ακόλουθα συμπεράσματα:
– Από τις αρχές του 20ου αιώνα με τις μεγάλες στρεβλώσεις του, πολλοί άνθρωποι στη Μέση Ανατολή δεν είχαν ποτέ τον χρόνο ή την ευκαιρία να επιτύχουν την ειρήνη και τη συμφιλίωση, καθώς χρειάζονται αποφασιστικότητα, προσοχή και πόροι.
– Η ειρηνική συνύπαρξη στον 21ο αιώνα πρέπει να βασιστεί στη διάκριση των εξουσιών, στην υπηκοότητα, την ισότητα ενώπιον του νόμου, την έλλειψη διακρίσεων, την κοινωνική δικαιοσύνη, την πλήρη συμμετοχή και τον αμοιβαίο σεβασμό.
– Οι θρησκευτικές κοινότητες και οι ηγέτες τους έχουν ευθύνη να θέσουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια στο επίκεντρο, υποστηρίζοντας την αγάπη μεταξύ των γειτόνων, τη μη βίαιη επίλυση των διαφορών και την ενεργή δράση για τη συμφιλίωση. Η συγχώρεση και η αρχή «αγάπα τον πλησίον σου» μπορεί να αποτελέσει μια ιδιαίτερη Χριστιανική συμβολή για την πορεία προς την ειρήνη και την οικοδόμηση των κοινωνιών.
– Οι θρησκευτικές κοινότητες μπορούν να προσφέρουν πολύτιμες εμπειρίες στην εκπαιδευτική διαδικασία, κυρίως την εμπειρία της ειρηνικής εκπαίδευσης. Τα μεικτά ομολογιακά σχολεία διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανατροφή των νέων με συμφιλιωτικό πνεύμα, δείχνουν στους γονείς μια νέα αντίληψη περί εκπαίδευσης και με αυτούς τους τρόπους αποτελούν ένα πρότυπο για το εκπαιδευτικό σύστημα στο σύνολό του.
Η διάσκεψη προβαίνει στις εξής συστάσεις:
– Τα κράτη θα πρέπει να αποτελούν τη στέρεη βάση για όλους του πολίτες, ανεξάρτητα από την πίστη, τις πεποιθήσεις ή την εθνικότητα, ενθαρρύνοντας την πλήρη και ισότιμη συμμετοχή των πολιτών,
– Τα κράτη πρέπει να εμβαθύνουν στην έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, να εγγυούνται και να εφαρμόζουν τις διατάξεις περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης και της Θρησκευτικής Ελευθερίας. Σε μια πλουραλιστική κοινωνία, η θρησκευτική ποικιλία και ο πολιτιστικός πλούτος των πολιτών της πρέπει να είναι ευδιάκριτος στην ιδιωτική και στη δημόσια σφαίρα.
– Οι θρησκευτικές κοινότητες καλό θα ήταν να διακρίνουν ανάμεσα στη θρησκευτική σημασία των αγίων τόπων και την εδαφική κατοχή αυτών. Η κοινή χρήση των πολιτιστικών μνημείων πρέπει να θεωρείται όχι ως ζήτημα ανταγωνισμού αλλά ως σημείο αναφοράς και ενότητας.
– Οι θρησκευτικές κοινότητες θα πρέπει να διευρύνουν τη θεολογική κατανόησή τους περί συνύπαρξης, εμμένοντας στην απόλυτη πίστη τους για τη θρησκευτική τους αλήθεια, αλλά και σεβόμενοι εκείνους που έχουν άλλους τρόπους για να διακονούν τον Θεό και την ανθρωπότητα.
– Οι θρησκευτικές κοινότητες θα πρέπει να εργαστούν για τη δημιουργία ενός οράματος για δικαιοσύνη για όλους, υπερβαίνοντας την αδιαφορία, την άγνοια και τον φόβο.
– Οι θρησκευτικές κοινότητες οφείλουν να διαμορφώνουν συνθήκες για συναντήσεις, ιδιαίτερα των νεοτέρων γενεών, ώστε να μεγαλώνουν σε πνεύμα φιλίας και όχι προκατάληψης ή μίσους.
– Οι θρησκευτικές κοινότητες θα πρέπει να συμμετέχουν στον διαθρησκειακό διάλογο, καταθέτοντας μαρτυρία για την αξιοπρέπεια του ανθρώπου και προσπαθώντας για το κοινό καλό, έχοντας γνώση ότι η ειρήνη δεν θα επέλθει με το σπαθί αλλά με τον νηφάλιο λόγο.
– Τα κράτη και οι κοινωνίες στην Ευρώπη και άλλα μέρη του κόσμου, δεν πρέπει να ξεχνούν τη συμφορά που βρήκε τους λαούς της περιοχής (ενν. της Μέσης Ανατολής) και ιδιαίτερα τις χριστιανικές κοινότητες. Οι συνεχιζόμενες διαμάχες και τα φαινομενικά ανυπέρβλητα εμπόδια δεν είναι λόγος για να ατονίσει το ενδιαφέρον ούτε για να μας οδηγήσουν σε μοιρολατρία, αντίθετα, θα πρέπει να ενισχύσουν τις προσπάθειες για διαμεσολάβηση και υποστήριξη.
– Τα κράτη και οι κοινωνίες στην Ευρώπη και άλλα μέρη του κόσμου πρέπει επίσης να έχουν γνώση των πολύπλευρων οικονομικών διαστάσεων που έχουν οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή και το μέγεθος που λαμβάνουν στο εσωτερικό.
– Τα κράτη και οι κοινωνίες στην Ευρώπη και άλλα μέρη του κόσμου πρέπει να δραστηριοποιηθούν περισσότερο για την προώθηση της ειρήνης και της συμφιλίωσης στη Μέση Ανατολή, όχι μονάχα σε εθνικό επίπεδο, αλλά και ευρύτερα αφού οι διαμάχες αυτές έχουν αντίκτυπο και σε άλλες περιοχές του πλανήτη.
– Τα κράτη και οι κοινωνίες στην Ευρώπη και άλλα μέρη του κόσμου πρέπει να βρίσκονται σε σχέσεις αδελφοσύνης με τις Εκκλησίες στη Μέση Ανατολή, εκφράζοντας την αλληλεγγύη τους με την προσευχή, την υποστήριξη και τη βοήθεια στην πράξη.
Η Διάσκεψη επισημαίνει, επίσης, ότι η ανάγκη για ειρηνική συνύπαρξη είναι μια πρόκληση και για την Ευρώπη, που έχει γίνει η νέα εστία –προσωρινή ή μόνιμη- για πολλούς πρόσφυγες από τη Μέση Ανατολή, αυξάνοντας τον θρησκευτικό πλουραλισμό στην Ευρώπη. Σε αυτή τη συνάφεια, οι Ευρωπαϊκές Εκκλησίες μπορούν να μάθουν από τη σοφία και την εμπειρία των αδελφών Εκκλησιών στη Μέση Ανατολή.
Απόδοση στα Ελληνικά: Βασιλική Σταθοκώστα, Επίκ. Καθηγήτρια της Ορθοδόξου Θεολογίας και Οικουμενικής Κινήσεως, Τμ. Θεολογίας, Θεολογική Σχολή ΕΚΠΑ
