Δεν θα πρωτοτυπήσω φυσικά, γράφοντας ότι το φετινό Πάσχα ήταν πρωτόγνωρο και διαφορετικό από όσες πασχαλιές είχαμε μέχρι σήμερα εορτάσει. Το βιώσαμε, και βέβαια το διαβάσαμε στην σχετική αρθρογραφία, που υπήρξε πλούσια αλλά και πολυδιάσταση
, αποτυπώνοντας σχεδόν όλες τις τάσεις που υφίστανται σήμερα στον ορθόδοξο κόσμο, και όχι μόνο στην Ελλάδα. Μια πολυφωνία που σίγουρα θα αποτελέσει μαρτυρία και πηγή έρευνας για τον θεολόγο, τον ιστορικό, ακόμη και τον κοινωνιολόγο και τον ανθρωπολόγο του μέλλοντος. Και ο διάλογος βέβαια συνεχίζεται, όσο πολλά σχετικά θέματα παραμένουν ανοικτά.

Σε όλα αυτά, δεν θα προσθέσω με το παρόν κείμενό μου κρίσεις και εκτιμήσεις, αλλά βιώματα και εμπειρίες σχετικά με την αντιμετώπιση ποικίλων ζητημάτων από την Ιερά Μητρόπολη Περιστερίου, και προσωπικώς από τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Περιστερίου κ. Κλήμεντα. Κρίσεις που ίσως φανούν χρήσιμες σε κάποιους, σίγουρα όμως αποτυπώνουν μια ακόμη όψη του εκκλησιαστικού έργου στις δύσκολες μέρες που μόλις πέρασαν.

Από την αρχή ακόμη του προβλήματος, και σε όλη την διάρκεια της κρίσης, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Περιστερίου φέρθηκε με ορθόδοξη πνευματικότητα, ποιμαντική διακριτικότητα και πατρική κατανόηση. Ποιμαίνοντας μια μεγάλη και πολυάνθρωπη Μητρόπολη, και αντιμετωπίζοντας πολλές και διαφορετικές απόψεις κληρικών και λαϊκών – παρόμοιες ως προς την τυπολογία και την ποικιλία με αυτές που ανέφερα παραπάνω – κατάφερε να επικρατήσει η φωνής της λογικής, το πνεύμα της υπακοής και το ορθόδοξο ήθος στις πράξεις σχεδόν όλων.

Ένα έργο δύσκολο από τη φύση του, που σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε άψογα από τον Σεβασμιώτατο και τους συνεργάτες του, με πολλή προσευχή, και με βάση την ποιμαντική ωριμότητα και την πνευματική του πείρα, αρετές για τις οποίες έχω μιλήσει και σε προηγούμενο σημείωμά μου, σχετικά με τον απολογισμό του ενός έτους από την ενθρόνισή του στο Περιστέρι.

Αρκεί κανείς να διαβάσει τις εγκυκλίους που έστειλε για το θέμα στους ναούς της Μητροπόλεώς του, για να καταλάβει πλήρως τα γραφόμενα. Πρόκειται για κείμενα που αποπνέουν πνευματικότητα και ορθόδοξο ήθος, καθώς αναφέρονται στην αρετή της υπακοής που ο Επίσκοπος οφείλει στην Ιερά Σύνοδο, και οι κληρικοί και ο λαός στον Επίσκοπο.

Εξαρχής ο Σεβασμιώτατος κ. Κλήμης έθεσε το ζήτημα στις ορθές βάσεις του, χωρίς εξάρσεις περιττές και δήθεν «επαναστατικές» κορώνες. Γιατί ζήτημα υπακοής ήταν πρωτίστως το όλο ζήτημα, μια υπακοή που όταν εφαρμόστηκε διέσωσε την ευχαριστηριακή κοινωνία, καθώς δεν επέτρεψε να ξεχωρίσουν οι ιερείς το ποίμνιο σε «ημετέρους» και «αλλοτρίους», κατά την αντίληψη ή και τα γενικώς νοούμενα συμφέροντά τους, ούτε οι πιστοί τους ιερείς σε «καλούς» και «κακούς» αναλόγως του ποιοι τους ‘έβαζαν λάθρα στο ναό και ποιοι όχι.

Ο τρόπος που αντιμετώπισε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Περιστερίου κ. Κλήμης το ζήτημα υπήρξε υποδειγματικός, όπως άλλωστε και ο λόγος του σε όλο αυτό το διάστημα, δεδομένου ότι όταν χρειάστηκε εξέδωσε και δημοσίευσε ποιμαντικές και παραμυθητικές για το ποίμνιό του εγκυκλίους, στις οποίες πάντοτε διακρίνεται η φωνή της ποιμαντικής ευθύνης, της ορθόδοξης ευγένειας και της εκκλησιαστικής αρχοντιάς. Υποδειγματική υπήρξε και η λειτουργική αντιμετώπιση, με την τέλεση παρακλήσεων σε καθημερινή βάση, ώστε η πανδημία να βρει απέναντί της τα πνευματικά όπλα που η Ορθόδοξη Εκκλησία μας διαθέτει.

Και όλα αυτά αθόρυβα και διακριτικά, χωρίς μεγαλοστομίες ή αναρτήσεις «προς το θεαθήναι», με αγάπη, υπομονή και πολλή θερμή προσευχή.

Η στάση αυτή του καλού Ποιμένα μας, καταπράυνε και ειρήνευσε το λαό του Θεού. Απάλυνε τον πόνο, εξουδετέρωσε τη στέρηση της λειτουργικής ζωής, κατέσβεσε την όποια αγανάκτηση πράξεις ανθρώπων δημιούργησαν, παραμύθησε προβλήματα και αγωνίες. Και βέβαια, αυτό φαίνεται και στην ομιλία του στην πρώτη λειτουργία μετά τους περιορισμούς, την Κυριακή της Σαμαρείτιδος, που είναι διαθέσιμη σε πολλές αναρτήσεις του διαδικτύου.

Πρόκειται για ομιλία ενός πνευματικού και ταπεινόφρονος Πνευματικού Πατέρα, που ζητά συγγνώμη για τις όποιες πικρίες μπορεί άθελά του να προκάλεσε – τη στιγμή που άλλοι δεν αισθάνθηκαν την ανάγκη ούτε μια συγγνώμη να πουν, ίσως γιατί δεν μπορούν να το πράξουν – αναφέρεται στους πειρασμούς και στις αντιξοότητες που αντιμετώπισε, πάντα με όπλα πνευματικά, από το νοητό οπλοστάσιο της προσευχής, και καταλήγει καλώντας το λαό του Θεού στην τρυφή της πνευματικής τραπέζης του Κυρίου, με τη συμμετοχή του στο μυστήριο της θείας ευχαριστίας, την καρδιά της λειτουργικής ζωής και της υπόστασης της Εκκλησίας.

Αν τα αναφέρω όλα αυτά, είναι γιατί ακράδαντα πιστεύω ότι και οι καλές πρακτικές πρέπει να προβάλλονται. Είμαι βέβαιος ότι και άλλοι Επίσκοποί μας αντέδρασαν αναλόγως, εγώ όμως μαρτυρώ αυτό για το οποίο έχω βιωματική και προσωπική αντίληψη και γνώση, με την ευχή – και τη βεβαιότητα – ότι αυτός υπήρξε ο κανόνας. Και βέβαια, είναι επειδή η προτροπή του στους διψασμένους χριστιανούς να ξεδιψάσουν από την αθάνατη πηγή της μεταλήψεως του Σώματος και του Αίματος του Χριστού, με άγγιξε κατάκαρδα, με συγκίνησε και μου έδωσε ελπίδα για το μέλλον, όπως άλλωστε και σε όλους τους χριστιανούς που την άκουσαν ή την διάβασαν.

Κυρίως δε, επειδή μπορεί να βρούμε μπροστά μας μελλοντικά και άλλες ανάλογες δυσκολίες, και άλλες ομόζυγες αντιξοότητες, στην αντιμετώπιση των οποίων καλό θα είναι οι Επίσκοποι και προπάντων οι κληρικοί μας, με τους οποίους οι πιστοί έρχονται κατά κανόνα σε επαφή, να εγκύψουν στις πράξεις και τα κείμενα του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Περιστερίου κ. Κλήμεντος και να αντλήσουν διδάγματα και παραδείγματα. Να αντλήσουν παραδείγματα ποιμαντικής διάκρισης και πνευματικής ωριμότητας, ορθοδόξου εκκλησιαστικού ήθους και πατρικής αγάπης, και να προσαρμόσουν ανάλογα και τις δικές τους πράξεις και επιλογές, στις δύσκολες, προκλητικές αλλά και απαιτητικές από πνευματική άποψη μέρες και περιστάσεις που θα έρθουν.

Πολλά τα έτη σας Σεβασμιώτατε Άγιε Περιστερίου. Σας ευχαριστούμε ειλικρινά που ελαφρύνατε τον Σταυρό μας και απαλύνατε το βάρος μας. Ο κύριος να σας διατηρεί υγιή και δυνατό, Ποιμένα τιμημένο το Αμπελώνα Του.

Μ.Γ. Βαρβούνης

Ο καθηγητής κ. Μ. Γ. ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ είναι Πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης