Καθώς η Δεσποτική και Θεομητορική εορτή της Υπαπαντής συμπίπτει φέτος να εορτάζεται Κυριακή, αντί της προβλεπόμενης σειράς των Ευαγγελίων του Λουκά, διαβάζεται στη θεία Λειτουργία η περικοπή (από τον Λουκά επίσης) που αναφέρεται στην παρουσίαση του Ιησού στο Ναό από την Παναγία μητέρα του και τον δίκαιο Ιωσήφ.

Σύμφωνα με τον Μωσαϊκό Νόμο ο πρωτότοκος γιός αφιερωνόταν στον Θεό. Ο Χριστός ως «πρωτότοκος πάσης κτίσεως» (Κολ.2,15) προσφέρεται ως θυσία όχι συμβολικά αλλά πραγματικά με τη σταύρωσή του, και μάλιστα όχι ως ικανοποίηση της θείας δικαιοσύνης όπως υποστήριζαν οι Σχολαστικοί Καθολικοί θεολόγοι τον Μεσαίωνα αλλά ως απόδειξη της αγάπης του Θεού για τον κόσμο, όπως υπογραμμίζουν οι Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας. Ας δούμε την αναγινωσκόμενη περικοπή σε μετάφραση:

«’Οταν, σύμφωνα με τον Μωσαϊκό νόμο, συμπληρώθηκαν και οι μέρες για τον καθαρισμό τους, έφεραν το παιδί στα Ιεροσόλυμα, για να το αφιερώσουν στο Θεό. –Σύμφωνα με το νόμο του Κυρίου, αν το πρώτο παιδί που φέρνει μια γυναίκα στον κόσμο είναι αγόρι, πρέπει να θεωρείται αφιερωμένο στον Κύριο.– Επίσης θα πρόσφεραν θυσία ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο μικρά περιστέρια, όπως λέει ο νόμος του Κυρίου.

Στα Ιεροσόλυμα βρισκόταν ένας άνθρωπος που τον έλεγαν Συμεών. ‘Ηταν πιστός και ευλαβής, περίμενε τη σωτηρία του Ισραήλ και τον καθοδηγούσε το Πνεύμα το ‘Αγιο. Του είχε φανερώσει, λοιπόν, το ‘Αγιο Πνεύμα ότι δεν θα πεθάνει προτού να δει τον Μεσσία. Τότε το ‘Αγιο Πνεύμα του υπέδειξε να πάει στο ναό. Μόλις οι γονείς έφεραν εκεί το παιδί, τον Ιησού, για να κάνουν γι’ αυτό τα έθιμα του νόμου, τον πήρε στην αγκαλιά του, δόξασε τον Θεό και είπε:

«Τώρα, Κύριε, μπορείς ν’ αφήσεις τον δούλο σου
να πεθάνει ειρηνικά, όπως του υποσχέθηκες,
γιατί τα μάτια μου είδαν τον σωτήρα
που ετοίμασες για όλους τους λαούς,
φως που θα φωτίσει τα έθνη
και θα δοξάσει τον λαό σου τον Ισραήλ».

Ο Ιωσήφ και η μητέρα του θαύμαζαν για όσα λέγονταν γι’ αυτό. Ο Συμεών τους ευλόγησε και είπε στη Μαριάμ, τη μητέρα του Ιησού: «Αυτός θα γίνει αιτία να καταστραφούν ή να σωθούν πολλοί Ισραηλίτες. Θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών. ‘Οσο για σένα, ο πόνος για το παιδί σου θα διαπεράσει την καρδιά σου σαν δίκοπο μαχαίρι».

Στα Ιεροσόλυμα ζούσε μια γυναίκα που προφήτευε και την έλεγαν ‘Αννα· ήταν θυγατέρα του Φανουήλ από τη φυλή Ασήρ. Αυτή ήταν πολύ ηλικιωμένη. ‘Εζησε εφτά χρόνια με τον άντρα της μετά το γάμο και τώρα χήρα, ηλικίας ογδόντα τεσσάρων χρονών, δεν έφευγε από το ναό, αλλά λάτρευε το Θεό νύχτα και μέρα με νηστείες και προσευχές. Αυτή παρουσιάστηκε εκείνη την ώρα και δοξολογούσε τον Θεό και μιλούσε για το παιδί σε όλους όσοι στην Ιερουσαλήμ περίμεναν τη λύτρωση.

‘Οταν έκαναν όλα όσα πρόσταζε ο νόμος του Κυρίου, γύρισαν στη Γαλιλαία, στην πόλη τους τη Ναζαρέτ. Στο μεταξύ το παιδί μεγάλωνε και το πνεύμα του δυνάμωνε· ήταν γεμάτος σοφία, και η χάρη του Θεού ήταν μαζί του» (Λουκ.2,22-40).

Ο Νόμος προέβλεπε προσφορά ζεύγους τριγώνων ή δυο νεοσσούς περιστερών για όσους δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να προσφέρουν (όπως δεν είχαν η Παναγία και ο Ιωσήφ) ενιαύσιον αμνό για τον καθαρισμό της μητέρας μετά τη γέννα. Η Παναγία τηρεί το Νόμο παρόλο που συνέλαβε ασπόρως και έτεκε άνευ φθοράς, ούσα παρθένος προ τόκου, εν τόκῳ και μετά τόκον. Το ίδιο και ο Χριστός στην επίγεια ζωή του τηρεί και εκπληρώνει τον Νόμο, ενώ στην ουσία τον καταργεί και δείχνει στους ανθρώπους τον δρόμο της χάρης – πράγμα το οποίο θα αναπτύξει θεολογικά ο Απ. Παύλος στις επιστολές του.

Συμπαθείς μορφές της διηγήσεως είναι ο Θεοδόχος Συμεών που είχε την υπόσχεση του Θεού ότι δεν θα πεθάνει πριν δει τον Σωτήρα Χριστό και η προφήτις Άννα που διέμενε συνεχώς στο Ναό με νηστεία και προσευχή περιμένοντας και αυτή όπως ο Συμεών τη λύτρωση που υποσχέθηκε ο Θεός.

Θα σχολιάσουμε στη συνέχεια το περιεχόμενο των λόγων του δικαίου Συμεών.
1. Ο πρεσβύτης Συμεών ευχαριστεί τον Θεό, γιατί θεωρεί ότι η ζωή του ολοκληρώθηκε εν ειρήνη με το να πάρει στην αγκαλιά του τον Σωτήρα Χριστό, καθ΄ όσον «του είχε φανερώσει το ‘Αγιο Πνεύμα ότι δε θα πεθάνει προτού να δει τον Μεσσία».

2. Ομολογεί στον Θεό ότι: « τα μάτια μου είδαν τον σωτήρα
που ετοίμασες για όλους τους λαούς,
φως που θα φωτίσει τα έθνη
και θα δοξάσει τον λαό σου τον Ισραήλ».
Βλέπει δηλ. τη σωτηρία να εκτείνεται σε όλους τους λαούς και τα έθνη και αυτή η παγκοσμιότητα θα είναι η πραγματική δόξα του λαού του Θεού.

3. Ο Ιησούς «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών». Πράγματι με τη στάση τους άλλοι θα σωθούν και άλλοι θα καταστραφούν. Ουδέτερος δεν μπορεί να μείνει κανείς έναντι του Ιησού.

4. Τα λόγια του Συμεών προς την Παναγία μητέρα του Χριστού προδιαγράφουν τη σταυρική πορεία του Χριστού. Όπως στη Γέννηση του Χριστού με την καταδίωξη του Ηρώδη προανακρούεται ο σταυρός του, έτσι και στο χαρούμενο γεγονός της Υπαπαντής στο Ναό προανακρούεται πάλι ο Σταυρός του Χριστού με τα λόγια που λέγει ο Συμεών στην Παναγία μητέρα του ότι «ο πόνος για το παιδί της θα διαπεράσει την καρδιά της σαν δίκοπο μαχαίρι», πόνος που σιωπηρά διατηρούσε μέσα της η Παναγία μέχρι την πραγματοποίησή του λόγου αυτού κατά την Σταύρωση.

5. Και μια τελευταία παρατήρηση : Η πληροφορία του Βυζαντινού ιστορικού και χρονικογράφου Γεωργίου Κεδρηνού (11ος αι.) ότι ο Συμεών ήταν ένας εκ των 70 μεταφραστών της Παλαιάς Διαθήκης από τα εβραϊκά στα ελληνικά επί Πτολεμαίου του Φιλάδελφου (3ος αι. π.Χ.) δεν έχει ιστορική βάση αλλά μεγάλο θεολογικό συμβολισμό: Αυτό που ανέμενε όλη η Παλαιά Διαθήκη συμπυκνώνεται στην αναμονή του πρεσβύτη Συμεών και στην πραγματοποίησή της την ημέρα της Υπαπαντής.

Ιωάννης Καραβιδόπουλος είναι Ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ.

Ο κ. Ιωάννης Καραβιδόπουλος, είναι Ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. ειδικός στην ερμηνεία της Καινής Διαθήκης

Ετικέτες: