του Επισκόπου Πατάρων Ιωσήφ

Οὐδεὶς δύναται δυσὶν κυρίοις δουλεύειν·

Κατά Ματθαίον 6:24

Λέγεται ότι η διπλωματία του Βατικανού είναι από τις πιο αρχαίες, λεπτές, οξείες και αποτελεσματικότερες του κόσμου. Ίσως.

Σήμερα, όμως, πρωταγωνίστησε, θα έλεγα, σκανδαλώδες διπλωματικό επεισόδιο, όταν έσπασε την βατικάνεια σιωπή, όσο αφορά την κρίσιμη κατάσταση στη Βενεζουέλα που επικρατεί εδώ και μήνες. Πέρα του περιεχομένου του σημερινού ανακοινωθέντος της «Γραμματείας Κράτους» -Segretaria di Stato-, στο οποίο εκφράζεται η βαθιά ανησυχία του Βατικανού για την ριζοσπαστικοποίηση και επιδείνωση της κατάστασης στην χώρα και κάνει έκκληση για να ακυρωθεί η Συντακτική Συνέλευση, κάνει φοβερή εντύπωση το κακό timing του διπλωματικού γραπτού: ώρες προ της εναρκτήριας συνεδρίασης του νέου αυτού οργανισμού! Και αναρωτιόμαστε: πως είναι δυνατόν ο κρατικός και διπλωματικός μηχανισμός της Αγίας Έδρας να έχει λογαριάσει τόσο άσχημα τον «καιρό» της εξόδου μιας κατά πάντα βαριάς και αβάσιμης σιωπής. Άκαιρος ο επιλεγόμενος καιρός!

Το περιεχόμενο του ανακοινωθέντος είναι ακριβές, κρύο, μετριοπαθές, μελετημένο, απαθές, και προπαντός, εκτός χρόνου. Και πάλι αναρωτιέμαι: τίνος είναι το ανακοινωθέν; Της Λατινικής Εκκλησίας ή του Κράτους του Βατικανού; Είναι ο Πάπας ή ο αρχηγός κράτους, ο οποίος εκφράζεται ούτως; Που το όριο στην διπρόσωπη αυτή ιδιότητα του Βατικανού και του Ποντίφικα; Πότε ενεργεί ως πολιτικός και πότε ως ποιμήν; Και δεν αναφέρομαι στον συγκεκριμένο ποντίφικα. Η ερώτηση είναι γενική.

Μια σφοδρή αντίδραση του Βατικανού θα μπορούσε να είχε απαλύνει εν πολλοίς την σημερινή κατάσταση και να προσφέρει τη δυνατότητα διαλόγου μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Και όταν λέγω σφοδρή δεν εννοώ ούτε βίαια, ούτε βεβιασμένη, αλλά μελετημένη, προσεγμένη, αποφασιστική, αμετάκλητη και, όπως αρέσει στους Λατίνους αδελφούς μας να λένε, «προφητική». Όμως, τουλάχιστον δημόσια δεν έγινε.

Αυτή η σημερινή κίνηση –και προπαντός η απέραντη σιωπή έναντι μιας τέτοιας κρίσιμης κατάστασης- μου θυμίζει τον τελευταίο πρίγκιπα της δυτικής Εκκλησίας, τον Ευγένιο Pacelli, επίσης γνωστός ως Πίος ο ΙΒ´, «Υπέρτατος Ποντίφιξ» της Λατινικής Εκκλησίας κατά τον Β´ παγκόσμιο πόλεμο. Φυσικά οι δυο καταστάσεις –τότε και σήμερα- και οι δυο ποντίφικες δεν συγκρίνονται, θα ήταν όχι μόνο άδικη, αλλά και ανούσια η προσπάθεια.

Αλλά υπάρχει ένα κοινό –άβολο- στοιχείο, το οποίο είναι προφανές στην ιστορία της Αγίας Έδρας, τουλάχιστον από τον Κάρολο τον μέγα μέχρι σήμερα: η διχοτόμηση της ουσιαστικής -και φαινομενικής- υπόστασης του οργανισμού και συνεπώς του αρχηγού του· η διχοτόμηση της εξουσίας που απορρέει από το πρόσωπο και τον θεσμό και, όλως παραδόξως, στην οποία βασίζεται και ο θεσμός και το πρόσωπο. Μέχρι ποιο σημείο συμβαδίζουν αυτές οι δυο όψεις του προσώπου και του θεσμού; Συμβαδίζουν; Συμπληρώνονται; Προφανώς, η απάντηση είναι αυτονόητη. Και δεν θα σχολιάσω το αυτονόητο.

Η περίπτωση της Βενεζουέλας, μια εκ των περιπτώσεων της σημερινής πραγματικότητας –θα μπορούσαμε κάλλιστα να αναφέρουμε τη Συρία ή την Ουκρανία, έχουμε μύριες τέτοιες καταστάσεις σήμερα- μας αγγίζει επειδή είναι στην Νότια Αμερική, αλλά επειδή έχει πολλά στοιχεία που ζήσαμε εμείς σε ένα πρόωρο στάδιο. Θα μπορούσε και η Αργεντινή να έχει φθάσει όπου είναι η Βενεζουέλα σήμερα; Ασφαλώς! Αλλά προς το παρόν ανατράπηκε ο κίνδυνος. Μας αγγίζει διότι η Δημοκρατία μετατράπηκε σε καθεστώς ολοκληρωτικής τάσεως και απορρόφησε το κράτους δικαίου· διότι δεν σέβονται πλέον οι προσωπικές ελευθερίες· διότι η διαφθορά σκοτώνει και προπαντός, προπαντός, διότι διαλύονται οικογένειες, χάνεται κόσμος· διότι πεθαίνουν άδικα συνάνθρωποι!

Η εν Βενεζουέλα τοπική Εκκλησία ύψωσε την φωνή εδώ και καιρό, πρώτα με δισταγμό -φυσικά-, μετά με απόφαση, μέχρι σήμερα· η Αγία Έδρα, όμως, λίγες ώρες πριν την έναρξη της διαδικασίας ενδεχόμενης διαιώνισης της κατάστασης και του καθεστώτος εκδίδει το προαναφερόμενο ανακοινωθέν: υπάρχει, λοιπόν, και έτερος διχασμός: η Εκκλησία της βάσης, του λαού, των πασχόντων, της περιφέρειας, των περιφερειακών, και ο κεντρικός και κύριος θεσμός, κράτος και διπλωματία. Άλλο διχασμοί, άλλο διαφορετικές όψεις και ιδιότητες του σώματος. Ομιλούμε περί διχασμών. Διχασμοί του διχασμού.

Φαίνεται ότι χάθηκε η προφητική φωνή της Εκκλησίας, της καθόλου Εκκλησίας, όχι μόνο της Αγίας Έδρας. Η φωνή αντικαταστάθηκε με απεχθή σιωπή. Η προφητεία –η οποία προϋποθέτει την καταγγελία- αντικαταστάθηκε με την διπλωματία. Με μια καταραμένη διπλωματία.

Tagged: