Ελληνική Βιβλική Εταιρία- 200 χρόνια στην υπηρεσία της Αγίας Γραφής

Με βασικό στόχο τη διάδοση της Αγίας Γραφής και ρίζες που ξεκινούν πριν ακόμη από την Ελληνική Επανάσταση, η Ελληνική Βιβλική Εταιρία συμπληρώνει φέτος 200 χρόνια από την ίδρυσή της. Το έργο της ιστορικό και βαρυσήμαντο. Το μαρτυρούν οι μεταφράσεις της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης που έχει εκδόσει μέχρι σήμερα. Με αφορμή την επετειακή εκδήλωση που διοργανώνει η Ελληνική Βιβλική Εταιρία (Ε.Β.Ε.) στην Αθήνα, υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας, το orthodoxia.info συνομίλησε με τον Πρόεδρο και τον Γενικό Διευθυντή της Ε.Β.Ε., τον υπεύθυνο του προγράμματος της Εταιρίας για τη μετάφραση της Βίβλου στα νέα ελληνικά καθώς και έναν εκ των καθηγητών της μεταφραστικής ομάδας της Καινής Διαθήκης.

Μητροπολίτης Δημητριάδος Ιγνάτιος, Πρόεδρος Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας

Σεβασμιώτατε, η Ελληνική Βιβλική Εταιρία συμπληρώνει 200 χρόνια από την ίδρυσή της. Ποιο είναι το όραμά της για τα επόμενα χρόνια και ποιο είναι το δικό σας όραμα ως Προέδρου της;

Το όραμα της Ε.Β.Ε. είναι διαχρονικό: η διάδοση του λόγου του Θεού, της Αγίας Γραφής, με τον πλέον δυνατό κατανοητό τρόπο από τους σύγχρονους ανθρώπους. Τον σκοπό αυτό υπηρετούν οι εκδόσεις της, οι οποίες είναι εγκεκριμένες από την Ορθόδοξη Εκκλησία και αποδεκτές και από τις υπόλοιπες χριστιανικές ομολογίες της χώρας μας. Στο πλαίσιο αυτό, ως πρόεδρος της Εταιρίας, παραμένω συντονιστής ενότητας και συνεργασίας μεταξύ των τριών ομολογιών που μετέχουν σε αυτήν. Είναι αξιοσημείωτο το αποτέλεσμα αυτής της συμπόρευσης. Τα τελευταία είκοσι χρόνια η Ε.Β.Ε. είναι ο μόνος οικουμενικός ή διαχριστιανικός Οργανισμός στην Ελλάδα. Όραμά μου είναι να συνεχίσουμε με αυτό το πνεύμα.

Πώς χαρακτηρίζετε τις σχέσεις μεταξύ Ε.Β.Ε. και Εκκλησίας της Ελλάδος; Η ιδιότητά σας ως μητροπολίτης και μέλος της Ιεράς Συνόδου βοηθά στην αποδοτικότερη συνεργασία μεταξύ των δύο φορέων;

Ανάμεσα στην Εκκλησία της Ελλάδος και την Ελληνική Βιβλική Εταιρία υπάρχει ήδη ένα εμπεδωμένο καλό κλίμα εμπιστοσύνης. Στην Εταιρία μετέχουν δυναμικά και η διοικούσα Εκκλησία και οι Θεολογικές μας Σχολές. Καρπός αυτής της εμπιστοσύνης είναι η ανάθεση από την Εκκλησία της Ελλάδος στην Ε.ΒΕ. της ετοιμασίας ειδικών εκδόσεων, όπως το “Εκλογάδιον” ή το “Προφητολόγιον”, οι οποίες έτυχαν ευμενούς αποδοχής και κυκλοφορίας. Οι εκδόσεις αυτές αποτελούν, επίσης, αποτέλεσμα μιας καλής εκδοτικής συνεργασίας ανάμεσα στην Ε.Β.Ε. και την Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος. Ο εκδοτικός αυτός οργανισμός της Εκκλησίας μας αξιοποίησε έτσι την μετάφραση του κειμένου της Καινής και της Παλαιάς Διαθήκης, για να θεραπεύσει ποιμαντικές ανάγκες. Ο ορισμός ενός μητροπολίτη από την Ιερά Σύνοδο ως εκπροσώπου της στην Ε.Β.Ε. συνέβαλε αποφασιστικά στην καρποφόρο συνεργασία τους.

Μιχαήλ Χατζηγιάννης, Γενικός Διευθυντής Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας

Ποιοι οι στόχοι της Ε.Β.Ε. για τα επόμενα χρόνια;

Ο κυριότερος στόχος μας είναι η ολοκλήρωση της μεταφράσεως της Παλαιάς Διαθήκης από το κείμενο των Εβδομήκοντα. Είναι ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα καθώς το αρχαίο ελληνικό κείμενο παρουσιάζει σε πολλά σημεία ανυπέρβλητες δυσκολίες, καθώς η γλώσσα του εμφανίζεται σε σημαντικό βαθμό επηρεασμένη από τη σύνταξη και το λεξιλόγιο της εβραϊκής ή της αραμαϊκής γλώσσας. Εξίσου σπουδαίος στόχος είναι η ολοκλήρωση της Σχολιασμένης Αγίας Γραφής, μιας έκδοσης που εκτός από τη μετάφραση στη δημοτική γλώσσα περιλαμβάνει και σύντομα σχόλια καθώς και η αναθεώρηση της μεταφράσεως της Καινής Διαθήκης στη δημοτική, μετά από 30 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της.

Ποιες οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ε.Β.Ε. ως προς την προώθηση των μεταφράσεων με τις οποίες ασχολείται;

Είναι λυπηρό να το αναφέρω αλλά η μεγάλη πρόκληση για την προώθηση είναι η έλλειψη ενδιαφέροντος για την ανάγνωση της Αγίας Γραφής από τον μέσο Έλληνα αναγνώστη που έχει σχέση με την Εκκλησία. Θα τολμούσα να πω μάλιστα πως σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει πλήρης αδιαφορία. Ενώ δηλ. στη θεωρία όλοι αναγνωρίζουν ότι η Αγία Γραφή είναι το κατεξοχήν βιβλίο της Εκκλησίας, στην πράξη δεν τους ενδιαφέρει, το αγνοούν, δεν αισθάνονται καν την ανάγκη να το προσεγγίσουν, να το διαβάσουν. Και εδώ είναι που χρειάζονται ενέργειες από τους έχοντες ποιμαντικές ευθύνες. Να καταστήσουν δηλ. γνωστή στο ποίμνιό τους την αναγκαιότητα μελέτης και εμβάθυνσης στον γραπτό θείο λόγο. Η αλλαγή στη νοοτροπία αυτή είναι νομίζω η μεγαλύτερη πρόκληση.

ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ INFO Ι Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, πρώην κοσμήτορας Θεολογικής Σχολής ΑΠΘΚαθηγητής Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, Ιδρυτικό μέλος και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας, Υπεύθυνος του προγράμματος της Ε.Β.Ε. για τη μετάφραση της Βίβλου στα νέα ελληνικά

Η συμπλήρωση 200 χρόνων από την ίδρυσή της αποτελεί ορόσημο για την Ελληνική Βιβλική Εταιρία. Ποιοι είναι οι σημαντικότεροι σταθμοί της σε αυτούς τους δύο αιώνες ζωής;

Στον εκδοτικό τομέα δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κυκλοφορία το 1997 της μετάφρασης ολόκληρης της Αγίας Γραφής στη νεοελληνική γλώσσα είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς, αφού έκανε το βιβλικό κείμενο προσιτό σε εκατομμύρια ανθρώπους, ιδιαίτερα νέους, καθώς το κείμενο αυτό μπήκε στις σχολικές βιβλιοθήκες και χρησιμοποιήθηκε στη συγγραφή των σχολικών εγχειριδίων. Η τριλογία επίσης, “Εκλογάδιον”, “Προφητολόγιον” και “Ψαλτήριον”, που περιλαμβάνει το πρωτότυπο κείμενο και τη μετάφραση των βιβλικών αναγνωσμάτων στις ακολουθίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας, άνοιξε νέες προοπτικές στη συνεργασία της Ε.Β.Ε. και της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Δύο εξίσου σημαντικοί σταθμοί στη μακρόχρονη αυτή πορεία είναι αναμφίβολα το 1992 και το 2018. Το 1992 έγινε η μετατροπή του Γραφείου της Βρετανικής και Ξενικής Βιβλικής Εταιρίας που λειτουργούσε στην Ελλάδα σε ανεξάρτητη εθνική εταιρία. Έκτοτε, η Ελληνική Βιβλική Εταιρία, όπως ονομάστηκε, κατόρθωσε να καταστεί ο μοναδικός οικουμενικός οργανισμός στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του οποίου συνεργάζονται ορθόδοξοι, ευαγγελικοί και καθολικοί, για την όσο το δυνατόν ευρύτερη διάδοση του λόγου του Θεού.

Το 2018 υπογράφτηκε από εκπροσώπους όλων των Ορθοδόξων Εκκλησιών και των Ηνωμένων Βιβλικών Εταιριών ένα μνημόνιο συνεργασίας, στο οποίο τονίζεται ο σεβασμός από πλευράς Η.Β.Ε. στην ιδιαίτερη θέση που κατέχει η Αγία Γραφή στη συνείδηση των ορθόδοξων Εκκλησιών, ως ένα βιβλίο που ανήκει στην Εκκλησία και ερμηνεύεται από την Εκκλησία. Στις μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις που προηγήθηκαν, πρωταγωνιστικό ρόλο έπαιξαν στελέχη της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας.

Για τους περισσότερους Έλληνες Ορθόδοξους, η Παλαιά Διαθήκη παραμένει άγνωστη. Που οφείλεται, κατά τη γνώμη σας, η ανύπαρκτη ή περιορισμένη γνώση για την Π.Δ. και πώς μπορεί να επιτευχθεί εξοικείωση των Ορθοδόξων με τα κείμενά της;

Οι Έλληνες είμαστε περήφανοι γιατί στη γλώσσα μας έγινε η πρώτη μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης από τα εβραϊκά και στη γλώσσα μας γράφτηκαν τα κείμενα της Καινής Διαθήκης. Η αρχαία Εκκλησία παρήγαγε πλήθος μεταφράσεων σε όλες τις γλώσσες όπου διαδιδόταν το Ευαγγέλιο. Δυστυχώς, η πρακτική αυτή αργότερα εγκαταλείφθηκε και ιδιαίτερα στο πλαίσιο του νέου Ελληνικού κράτους το ζήτημα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας ιδεολογικοποιήθηκε και πολιτικοποιήθηκε, με αποτέλεσμα το προνόμιο να έχουμε το κείμενο της Γραφής στη γλώσσα μας να καταλήξει τελικά σε εμπόδιο στη διάδοση του λόγου του Θεού, καθώς η αποφυγή της μετάφρασής του προκειμένου να διαφυλαχτεί η ελληνική γλώσσα, τον κατέστησε ακατανόητο στις νεότερες γενιές.

Πώς χαρακτηρίζετε τις σχέσεις της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας με την Εκκλησία της Ελλάδος και ποιες οι προοπτικές συνεργασίας τους;

Η Ε.Β.Ε. με τη μακροχρόνια πείρα της, τον σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό και προ πάντων το απαραίτητο επιστημονικό δυναμικό για την παραγωγή μεταφράσεων της Γραφής επιστημονικά και θεολογικά αξιόπιστων μπορεί να προσφέρει στην Εκκλησία μεταφράσεις που θα ανταποκρίνονται πραγματικά στις λειτουργικές, κατηχητικές και λοιπές ποιμαντικές ανάγκες της. Αυτό έχει ήδη αποδειχτεί με την έκδοση των μεταφράσεων των λειτουργικών αναγνωσμάτων, που έγιναν μετά από παραγγελία της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, και σε κάποιες ενορίες χρησιμοποιούνται ήδη στη λατρεία.

Η Ε.Β.Ε. έχει ετοιμάσει μεταφράσεις της Αγίας Γραφής και για την Καθολική Εκκλησία της Ελλάδας. Πιστεύετε ότι η συνεργασία αυτή της Εταιρίας με τις χριστιανικές εκκλησίες μπορεί να λειτουργήσει και ως μέσο διαλόγου και συνεργασίας μεταξύ τους;

Το παράδειγμα της συνεργασίας της Ε.Β.Ε. με την Ορθόδοξη Εκκλησία μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο και για την προώθηση της συνεργασίας με τις καθολικές κοινότητες στην Ελλάδα. Έχουν ήδη γίνει κάποια βήματα, απαιτείται όμως περισσότερη προσπάθεια από την πλευρά της Βιβλικής Εταιρίας, ώστε όλοι οι χριστιανοί στη χώρα μας να χρησιμοποιούν μεταφράσεις της Αγίας Γραφής που μπορούν να εμπιστεύονται. Σε κάθε περίπτωση όμως η πρωτοβουλία για την εκπόνηση κάποιας μετάφρασης ανήκει στις Εκκλησίες, κατά συνέπεια πρέπει να προηγηθεί η καλλιέργεια σχέσεων εμπιστοσύνης και σ’ αυτόν τον τομέα υπάρχει ακόμα αρκετός δρόμος να διανυθεί.

Στις 19 Ιουνίου η Ελληνική Βιβλική Εταιρία διοργανώνει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών επετειακή εκδήλωση για τα 200 χρόνια της με τίτλο “Αγία Γραφή, Πρό(σ)κληση Ενότητας”. Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει από εδώ και πέρα η Εταιρία;

Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι αναμφίβολα να κερδίσει η Ε.Β.Ε. την εμπιστοσύνη όλων των Εκκλησιών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα σχετικά με την αξιοπιστία των μεταφράσεών της και να μπορέσει να προβάλει τη Βίβλο ως την κοινή πνευματική κληρονομιά όλων των χριστιανικών παραδόσεων.

ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ INFO | Ιωάννης ΚαραβιδόπουλοςΟμότιμος Καθηγητής Ιωάννης Καραβιδόπουλος, Μέλος της ομάδας καθηγητών που μετέφρασε την Καινή Διαθήκη στη δημοτική

κ. Καραβιδόπουλε, συμμετείχατε σε ένα μεγάλο εγχείρημα της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας, την μετάφραση της Καινής Διαθήκης στη δημοτική που κυκλοφόρησε το 1985. Πώς υλοποιήθηκε το έργο αυτό, ποιες δυσκολίες συνάντησε και ποια η αποδοχή του από τον κόσμο αλλά και την Εκκλησία της Ελλάδος;

Όντως η μετάφραση της Καινής Διαθήκης στη Νεοελληνική (Δημοτική) ήταν ένα σημαντικό εγχείρημα που άρχισε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και ολοκληρώθηκε το 1985 από ομάδα έξι καθηγητών ερμηνείας της Καινής Διαθήκης των Πανεπιστημίων Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Κυκλοφόρησε σε δεύτερη βελτιωμένη έκδοση το 1989. Η μετάφραση της Καινής Διαθήκης σε γλώσσα απλή και κατανοητή ανταποκρίνεται σε μια ανάγκη του ελληνικού λαού. Είναι απάντηση στην κραυγή αγωνίας των ανθρώπων της εποχής μας, που, εντυπωσιασμένοι από τη «γλώσσα» των τεχνολογικών εξελίξεων, κινδυνεύουν να απομακρυνθούν από τον ζωοποιό λόγο του Θεού που περιέχει η Αγία Γραφή. Άλλωστε η μακραίωνη παράδοση της Εκκλησίας μαρτυρεί για την σε διάφορες εποχές ανταπόκριση της Εκκλησίας στο αίτημα των ανθρώπων για μετάφραση των ιερών κειμένων. Αρκεί να θυμηθεί κανείς τις βιβλικές μεταφράσεις στις αρχαίες γλώσσες (Λατινική, Συριακή, Αρμενική, Κοπτικές, Γοτθική, και αργότερα στην Παλιοσλαβική), καθώς και τις Νεοελληνικές μεταφράσεις από τον 16ον αιώνα και ύστερα.

Τις προηγούμενες δεκαετίες ορισμένοι εκκλησιαστικοί κύκλοι είχαν κατηγορήσει τη Βιβλική Εταιρία ότι δεν διαφυλάττει το ορθόδοξο πνεύμα αλλά προάγει την προτεσταντική θεολογία. Οι ισχυρισμοί αυτοί αληθεύουν; Πώς χειρίστηκε το ζήτημα η Ελληνική Βιβλική Εταιρία;

Πώς είναι δυνατό να γίνεται λόγος για προτεσταντική θεολογία, αφού όλοι οι μεταφραστές είναι Ορθόδοξοι καθηγητές των δυο Θεολογικών Σχολών της Ελλάδος; Μερικοί Ορθόδοξοι έχουν ίσως τραυματικές εμπειρίες από προσηλυτιστικές ενέργειες του παρελθόντος. Αλλά αναρωτιέμαι: Είναι σωστό να ζει κανείς συνεχώς κάτω από τη σκιά ενός δυσάρεστου παρελθόντος και να το βλέπει ως εμπόδιο για τη δημιουργική δραστηριότητά του στο παρόν; Άλλωστε πρέπει να πούμε ότι στον τόπο μας η Ελληνική Βιβλική Εταιρία είναι ο μόνος χώρος όπου αρμονικά συνεργάζονται Ορθόδοξοι, Καθολικοί και Ευαγγελικοί με κοινό στόχο και όραμα την ευρύτερη διάδοση του λόγου του Θεού όπου υπάρχουν Έλληνες ανεξαρτήτως Ομολογίας. Όλα γίνονται με σύμπνοια και ομόνοια, χωρίς ποτέ να παρατηρηθεί προσπάθεια επιβολής. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος όρισε Πρόεδρο της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας Ορθόδοξο Μητροπολίτη και αντιστοίχως ορίστηκε Καθολικός και Ευαγγελικός Αντιπρόεδρος· ο Πρόεδρος του Δ.Σ. είναι Ευαγγελικός, ενώ Διευθυντής της Εταιρίας εξελέγη με τις προβλεπόμενες διαδικασίες Ορθόδοξος Θεολόγος.

Ποια είναι η άποψή σας για την εισαγωγή μεταφρασμένων κειμένων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας;

Η μετάφραση ενός βιβλικού κειμένου δεν έχει στόχο να υποκαταστήσει το πρωτότυπο κείμενο όταν μάλιστα αυτό είναι ελληνικό, αλλά να βοηθήσει στην κατανόησή του. Ειδικά για τα αναγνώσματα από την Παλαιά Διαθήκη, πρέπει κάποτε η Εκκλησία να κάνει το θαρραλέο βήμα να επιτρέψει την ανάγνωσή τους από τη μετάφραση παρά τις διαμαρτυρίες αρρωστημένων φονταμενταλιστικών φωνών.

Tagged: